Viêm loét giác mạc do nấm ở người làm nông: nhận biết sớm để giữ thị lực

Giác mạc là gì và vì sao dễ bị nấm tấn công?

Giác mạc là lớp màng trong suốt phía trước lòng đen, giúp ánh sáng đi vào mắt. Lớp biểu mô bề mặt giác mạc như một hàng rào bảo vệ.

Khi lá, gai, cành cà phê hay bụi rơm rạ cọ vào mắt, lớp biểu mô này bị trầy xước. Bào tử nấm sống trong đất, trên lá cây và xác thực vật có thể bám vào vết trầy và phát triển. Vì vậy bệnh hay gặp ở người làm rẫy, làm vườn, thu hái nông sản.

Viêm do nấm thường âm thầm hơn viêm do vi khuẩn trong những ngày đầu, khiến người bệnh chủ quan. Khi vết loét đã lan rộng và sâu, việc điều trị khó khăn và kéo dài hơn.

Dấu hiệu sớm cần để ý

Sau khi bị vật từ cây cối chạm vào mắt, hãy theo dõi trong những ngày tiếp theo. Nên đi khám mắt sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Mắt đỏ, cộm như có cát và không đỡ sau một hai ngày.
• Đau nhức mắt tăng dần, chói sáng, chảy nước mắt nhiều.
• Nhìn mờ hơn so với trước khi bị chấn thương.
• Thấy đốm trắng, xám hoặc vàng nhạt trên lòng đen khi soi gương.
• Có ghèn hoặc dịch đục, mi mắt sưng.

Ở người cao tuổi, người bị đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, dấu hiệu có thể không rõ nhưng bệnh lại dễ nặng hơn. Nhóm này càng nên đi khám sớm.

Sai lầm thường gặp: tự nhỏ thuốc có corticoid

Nhiều người ra tiệm mua lọ thuốc nhỏ mắt “chống đỏ, chống viêm” để tự nhỏ. Một số loại thuốc này có chứa corticoid.

Corticoid có thể làm mắt bớt đỏ vài ngày đầu, khiến người bệnh tưởng đã đỡ. Nhưng với nhiễm nấm, corticoid có thể làm nấm phát triển mạnh hơn, vết loét lan rộng và sâu hơn.

Đắp lá cây, chanh, nước muối tự pha hay bài thuốc dân gian lên mắt cũng có thể mang thêm vi sinh vật vào vết thương. Khi mắt bị trầy do cây cối, không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt khi chưa được bác sĩ khám.

Sơ cứu ban đầu khi bị lá, cành cây quẹt vào mắt

• Không dụi mắt.
• Rửa nhẹ mắt bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý nếu có bụi, dị vật nhỏ bám.
• Không cố lấy dị vật cắm vào lòng đen bằng tăm, kim hay khăn.
• Che mắt nhẹ bằng gạc sạch, không đè ép lên nhãn cầu.
• Đến cơ sở chuyên khoa mắt để được khám bằng sinh hiển vi và nhuộm giác mạc.

Bác sĩ chẩn đoán và điều trị như thế nào?

Bác sĩ hỏi về hoàn cảnh chấn thương, thời gian và các thuốc đã dùng, rồi khám bằng sinh hiển vi để đánh giá kích thước, độ sâu của vết loét. Nhiều trường hợp cần lấy bệnh phẩm từ vết loét để soi, nuôi cấy, xác định tác nhân là nấm, vi khuẩn hay loại khác.

Điều trị viêm loét giác mạc do nấm thường cần thời gian và phải tái khám đều đặn để bác sĩ điều chỉnh thuốc. Người bệnh dùng thuốc đúng chỉ định, không tự ngừng khi thấy mắt bớt đỏ. Trường hợp nặng, phát hiện muộn có thể cần thêm thủ thuật hoặc phẫu thuật.

Phòng ngừa trong mùa thu hoạch

• Đeo kính bảo hộ hoặc kính có gọng ôm khi hái cà phê, cắt cành, phát rẫy.
• Đội mũ rộng vành để hạn chế lá cành quẹt vào mặt.
• Rửa tay sạch trước khi chạm vào mắt.
• Khi mắt bị trầy, đi khám sớm thay vì chờ tự khỏi.
• Người bị đái tháo đường nên kiểm soát đường huyết tốt và khám mắt định kỳ.

Khi nào cần đến bệnh viện ngay?

Hãy đến cơ sở chuyên khoa mắt ngay nếu mắt đau nhiều, nhìn mờ rõ rệt, có đốm trắng trên lòng đen, hoặc đã tự nhỏ thuốc mà không đỡ.

Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai tại Pleiku và Bệnh viện Mắt Kon Tum, thuộc Hệ thống Y tế GEMs, có cấp cứu mắt 24/7. Gọi 0269 365 6666 để được hướng dẫn trước khi đến.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.