Vôi, hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật bắn vào mắt: sơ cứu đúng cách

Vì sao bỏng hóa chất ở mắt là cấp cứu?

Hóa chất có thể làm tổn thương giác mạc và kết mạc chỉ trong thời gian ngắn. Chất kiềm như vôi, xi măng, nước tẩy rửa mạnh đặc biệt nguy hiểm, vì có thể thấm sâu vào các lớp của mắt.

Mức độ tổn thương phụ thuộc vào loại hóa chất, lượng hóa chất và thời gian hóa chất nằm trong mắt. Vì vậy, rửa mắt càng sớm, càng lâu thì càng giảm được tổn thương.

Không nên chờ đến viện mới rửa. Vài phút đầu tiên tại chỗ là khoảng thời gian rất quan trọng.

Những tình huống thường gặp ở Gia Lai, Kon Tum

• Pha, phun thuốc bảo vệ thực vật cho vườn cà phê, tiêu, rẫy mì, ruộng lúa mà không đeo kính.
• Rải vôi bột, vôi tôi khi cải tạo đất, xây dựng, quét vôi tường.
• Trộn xi măng, vữa khi làm nhà.
• Pha phân bón, hóa chất xử lý nước, mủ cao su.
• Dùng nước tẩy rửa, thuốc thông cống trong gia đình.
• Trẻ nhỏ nghịch chai lọ hóa chất để trong nhà.

Người làm nông ở Tây Nguyên tiếp xúc hóa chất gần như quanh năm. Hiểu đúng cách sơ cứu giúp giảm nguy cơ tổn thương mắt lâu dài.

Các bước sơ cứu ngay tại chỗ

1. Rửa mắt ngay lập tức bằng nhiều nước sạch: nước máy, nước giếng sạch, nước đóng chai. Không mất thời gian đi tìm nước muối hay thuốc.
2. Banh rộng mi mắt bằng hai ngón tay để nước chảy vào khắp bề mặt mắt. Bảo người bệnh đảo mắt lên, xuống, sang hai bên.
3. Rửa liên tục ít nhất 15 phút. Có thể dùng vòi nước chảy nhẹ, gáo nước hoặc chai nước dội từ từ. Nghiêng đầu về phía mắt bị nạn để nước không chảy sang mắt lành.
4. Tháo kính áp tròng nếu đang đeo, sau đó tiếp tục rửa.
5. Với vôi bột, xi măng: nếu thấy hạt vôi bám ở mi hoặc kết mạc, có thể nhẹ nhàng gạt đi bằng gạc hoặc khăn sạch ướt trong lúc rửa. Không ngừng rửa để làm việc này.
6. Không dụi mắt. Dụi mắt làm hóa chất, hạt vôi cọ xát và gây tổn thương nặng hơn.
7. Đến cơ sở mắt ngay sau khi rửa. Trên đường đi, nếu có thể, tiếp tục nhỏ hoặc dội nước sạch vào mắt.

Những việc không được làm

• Không nhỏ sữa, nước chanh, giấm, nước đường, nước lá cây, nước tiểu vào mắt.
• Không tự dùng hóa chất khác để trung hòa. Phản ứng trung hòa có thể sinh nhiệt và làm tổn thương nặng hơn.
• Không tự nhỏ thuốc nhỏ mắt có sẵn trong nhà thay cho việc rửa.
• Không băng ép chặt mắt.
• Không chờ xem mắt có tự đỡ không rồi mới đi khám.

Cảm giác hết xót không có nghĩa là mắt đã an toàn. Một số tổn thương chỉ bác sĩ mới phát hiện được khi khám bằng máy chuyên dụng.

Khi nào cần gọi cấp cứu 115?

Thuốc bảo vệ thực vật có thể gây ngộ độc toàn thân, không chỉ tổn thương mắt. Cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa ngay đến bệnh viện đa khoa gần nhà nếu người bị nạn có:

• Chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, nôn.
• Vã mồ hôi, chảy nước bọt nhiều, co giật cơ.
• Khó thở, tức ngực, lơ mơ.
• Hóa chất dính nhiều trên da, quần áo hoặc đã nuốt phải.

Trong lúc chờ, vẫn tiếp tục rửa mắt, cởi bỏ quần áo dính hóa chất và rửa sạch vùng da tiếp xúc.

Mang theo gì khi đến viện và điều trị tại viện

Hãy mang theo chai, bao bì hoặc chụp ảnh nhãn hóa chất. Thông tin này giúp bác sĩ biết loại chất và có hướng xử trí phù hợp.

Tại cơ sở mắt, bác sĩ thường tiếp tục rửa mắt, kiểm tra độ pH của mắt, lấy hết dị vật còn sót và đánh giá mức độ bỏng giác mạc, kết mạc. Thuốc điều trị sẽ được chỉ định theo mức độ tổn thương. Người bệnh cần tái khám đúng hẹn, vì một số biến chứng có thể xuất hiện muộn.

Phòng ngừa và cấp cứu mắt 24/7 tại GEMs

Đeo kính bảo hộ kín khi pha, phun thuốc, rải vôi, trộn xi măng. Để hóa chất ở nơi cao, có nhãn rõ ràng, xa tầm tay trẻ em. Chuẩn bị sẵn can nước sạch khi làm việc ngoài rẫy.

Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai tại Pleiku (số 126 Wừu, phường Diên Hồng; điện thoại 0269 365 6666) và Bệnh viện Mắt Kon Tum (33 Triệu Việt Vương) đều có cấp cứu mắt 24/7. Hãy rửa mắt tại chỗ trước, sau đó đến viện ngay.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.