Mộng thịt ở người làm rẫy, làm vườn: dấu hiệu, phòng ngừa và điều trị

Mộng thịt là gì?

Mộng thịt là một vạt mô hình tam giác, màu hồng hoặc đỏ nhạt, mọc từ lòng trắng của mắt. Đầu mộng hướng vào lòng đen, tức giác mạc.

Mộng thường xuất hiện ở góc trong, gần sống mũi. Một số người bị cả hai mắt hoặc cả hai góc của một mắt.

Mộng thịt là bệnh lành tính. Tuy vậy, khi lớn dần, mộng có thể gây kích thích, làm cong giác mạc gây loạn thị, và nếu che vùng đồng tử sẽ làm giảm thị lực.

Vì sao người làm rẫy, làm vườn dễ bị mộng thịt?

Nguyên nhân chính được cho là do mắt tiếp xúc lâu với tia cực tím trong ánh nắng. Gió, bụi, khói và không khí khô cũng góp phần kích thích kết mạc.

Ở Gia Lai, Kon Tum, nhiều người làm rẫy, chăm vườn cà phê, cạo mủ cao su hay chạy xe đường dài mỗi ngày. Nắng Tây Nguyên gắt, mùa khô nhiều gió bụi đỏ, nên mắt chịu tác động liên tục trong nhiều năm.

Những người có nguy cơ cao hơn gồm:

• Làm việc ngoài trời thường xuyên, không đeo kính, không đội mũ rộng vành.
• Sống hoặc làm việc ở nơi nhiều nắng, gió, bụi.
• Người trung niên, lớn tuổi đã tiếp xúc nắng lâu năm.
• Người thường bị khô mắt, viêm kết mạc kéo dài.

Dấu hiệu nhận biết mộng thịt

• Thấy một vạt thịt màu hồng ở góc mắt, lớn dần theo thời gian.
• Mắt hay đỏ, cộm như có cát, chảy nước mắt, đặc biệt khi ra nắng gió.
• Ngứa, rát, khó chịu khi làm việc lâu ngoài trời.
• Nhìn mờ hoặc nhòe khi mộng lấn sâu vào giác mạc, gây loạn thị.
• Khó đeo kính áp tròng.

Một số tổn thương khác ở kết mạc cũng có hình dạng tương tự mộng thịt. Vì vậy, khi thấy vạt thịt lạ ở mắt, nên đi khám để bác sĩ phân biệt, không tự kết luận.

Nên khám sớm nếu mộng lớn nhanh, có màu sắc bất thường, chảy máu, hoặc kèm giảm thị lực.

Điều trị mộng thịt: khi nào theo dõi, khi nào mổ?

Mộng nhỏ, chưa ảnh hưởng thị lực: thường chỉ cần theo dõi định kỳ và bảo vệ mắt. Khi mắt đỏ, cộm, bác sĩ có thể kê thuốc nhỏ mắt để giảm kích thích. Không tự mua thuốc nhỏ mắt có corticoid để dùng kéo dài, vì có thể gây tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể.

Mộng lớn, lấn vào giác mạc hoặc gây loạn thị, giảm thị lực: bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt mộng. Phẫu thuật cũng được cân nhắc khi mộng gây kích thích kéo dài hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ nhiều.

Hiện nay, phẫu thuật cắt mộng thường được kết hợp các kỹ thuật như ghép kết mạc tự thân để giảm nguy cơ mộng mọc lại. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp với từng mắt.

Mộng thịt vẫn có khả năng tái phát sau mổ. Việc bảo vệ mắt khỏi nắng gió sau phẫu thuật rất quan trọng.

Chăm sóc mắt sau mổ mộng

• Dùng thuốc nhỏ mắt đúng loại, đúng giờ theo đơn của bác sĩ.
• Không dụi mắt, không để nước bẩn, bụi vào mắt trong thời gian bác sĩ dặn.
• Đeo kính bảo vệ khi ra ngoài, đặc biệt khi đi xe máy.
• Tạm nghỉ làm rẫy, phun thuốc, phát cỏ trong thời gian hồi phục theo hướng dẫn.
• Tái khám đúng hẹn để bác sĩ kiểm tra vết mổ và theo dõi tái phát.

Quay lại viện ngay nếu mắt đau nhiều, đỏ tăng, chảy mủ hoặc nhìn mờ đột ngột.

Phòng ngừa mộng thịt cho người làm việc ngoài trời

• Đeo kính râm có khả năng chống tia cực tím khi ra nắng, kể cả ngày nhiều mây.
• Đội mũ rộng vành hoặc nón lá khi làm rẫy, làm vườn.
• Đeo kính bảo hộ khi phát cỏ, cắt cành, làm nơi nhiều bụi.
• Rửa mặt, rửa mắt bằng nước sạch sau khi làm việc ngoài trời.
• Khám mắt khi mắt đỏ, cộm kéo dài, không tự ý nhỏ thuốc.

Khám và mổ mộng tại GEMs

Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai tại Pleiku và Bệnh viện Mắt Kon Tum đều khám các bệnh lý bề mặt nhãn cầu, trong đó có mộng thịt. Bác sĩ sẽ đánh giá kích thước mộng, mức độ ảnh hưởng thị lực và tư vấn theo dõi hay phẫu thuật.

Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai nhận BHYT thông tuyến toàn quốc, không cần giấy chuyển viện. Khi đi khám, hãy mang theo căn cước công dân và thẻ BHYT.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.