Chấn thương mắt khi lao động: xử trí đúng khi bị đinh, mạt kim loại, cành cây

Các dạng chấn thương mắt thường gặp khi lao động

• Vật sắc nhọn đâm vào mắt: đinh, dây thép, mảnh kính, gai, que tre, cành cây.
• Mạt kim loại, mảnh vụn bắn vào mắt: khi mài, cắt sắt, đục đá, đóng đinh, dùng máy cắt cỏ.
• Va đập mạnh: bị cành cây quật, đá văng, dụng cụ, bóng hoặc khuỷu tay đập vào mắt.
• Bụi, hạt cát, lá cây nhỏ bay vào mắt.
• Bỏng hóa chất do vôi, xi măng, thuốc bảo vệ thực vật.

Ở Gia Lai, Kon Tum, các tình huống như cắt cành cà phê, chặt cây, cạo mủ cao su, phát cỏ bằng máy hay làm thợ hồ, thợ hàn xảy ra hằng ngày. Đây đều là công việc có nguy cơ chấn thương mắt nếu không đeo kính bảo hộ.

Vật đâm vào mắt: không tự rút, che nhẹ, đến viện ngay

Khi đinh, que, cành cây hoặc mảnh vật sắc còn cắm trên mắt, hãy làm theo các bước sau:

1. Không tự rút dị vật ra. Rút ra có thể làm chảy máu, làm thoát các thành phần bên trong mắt và khiến tổn thương nặng hơn.
2. Không ấn, không dụi, không rửa mạnh vào mắt bị thương.
3. Che nhẹ mắt bằng một vật cứng như cốc giấy, đáy chai nhựa cắt ngắn hoặc gạc sạch đặt hờ, sao cho không đè lên mắt và dị vật. Nếu dị vật dài, cố định nhẹ để không bị lắc.
4. Hạn chế cử động mắt: có thể che nhẹ cả mắt lành để người bệnh bớt đảo mắt.
5. Đến bệnh viện ngay, tốt hơn là có người đưa đi. Tạm thời không ăn uống, vì có thể cần phẫu thuật.

Không tự nhỏ thuốc hay đắp bất cứ thứ gì lên mắt bị thương.

Mạt kim loại, bụi bắn vào mắt

Bụi, cát nhỏ: chớp mắt nhiều lần, để nước mắt cuốn trôi. Có thể rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý. Không dụi mắt.

Mạt sắt, mạt kim loại khi mài, cắt: các mảnh nhỏ thường bắn với tốc độ cao, có thể găm vào giác mạc hoặc xuyên vào trong mắt mà người bệnh chỉ thấy cộm nhẹ. Mạt sắt để lâu có thể để lại vòng gỉ trên giác mạc.

• Không dùng kim, tăm, góc khăn để tự khều.
• Không nhờ người khác thổi hoặc liếm vào mắt.
• Nhắm mắt nhẹ, đến cơ sở mắt sớm để bác sĩ lấy dị vật bằng dụng cụ chuyên dụng.

Cành cây, lá cây: chấn thương do thực vật có nguy cơ nhiễm nấm giác mạc. Nên đi khám sớm, kể cả khi chỉ bị quẹt nhẹ, và báo cho bác sĩ biết vật gây thương tích.

Va đập vào mắt: đừng chủ quan

Sau cú va đập, mắt có thể sưng bầm quanh mi. Có thể chườm lạnh nhẹ quanh mắt, không ấn mạnh lên nhãn cầu.

Va đập mạnh có thể gây xuất huyết trong mắt, tăng nhãn áp, rách võng mạc hoặc vỡ thành hốc mắt. Những tổn thương này không nhìn thấy được từ bên ngoài.

Cần đến viện ngay nếu sau va đập có:

• Nhìn mờ, nhìn đôi, mất một phần tầm nhìn.
• Đau nhức mắt nhiều, buồn nôn.
• Thấy máu trong lòng đen, đồng tử méo.
• Chớp sáng, ruồi bay, màn che trước mắt.
• Khó cử động mắt, tê vùng má.

Tại viện, bác sĩ sẽ làm gì?

Bác sĩ sẽ hỏi cơ chế chấn thương, đo thị lực và khám mắt bằng sinh hiển vi. Tùy trường hợp, có thể cần siêu âm mắt, chụp X-quang hoặc chụp CT để tìm dị vật nằm sâu trong mắt hay trong hốc mắt.

Hướng xử trí phụ thuộc vào tổn thương: lấy dị vật nông trên giác mạc, khâu vết thương, hoặc phẫu thuật lấy dị vật nội nhãn, cắt dịch kính khi cần. Thuốc chống nhiễm trùng và thuốc khác được dùng theo chỉ định của bác sĩ.

Hãy kể rõ cho bác sĩ vật gây thương tích, thời điểm bị và những gì đã làm trước khi đến viện.

Phòng ngừa chấn thương mắt khi làm việc

• Đeo kính bảo hộ khi mài, cắt, hàn, đục, đóng đinh, phát cỏ bằng máy.
• Đeo kính khi cắt cành, tỉa cà phê, đi trong rẫy rậm cây.
• Dùng mặt nạ hàn đúng chuẩn, không nhìn trực tiếp tia hồ quang.
• Giữ trẻ em tránh xa khu vực đang dùng máy móc.
• Chủ trang trại, nông trường nên trang bị kính bảo hộ cho người lao động.

Cấp cứu chấn thương mắt 24/7 tại GEMs

Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai tại Pleiku (số 126 Wừu, phường Diên Hồng; điện thoại 0269 365 6666) và Bệnh viện Mắt Kon Tum (33 Triệu Việt Vương) đều có cấp cứu mắt 24/7.

Hệ thống Y tế GEMs được trang bị hệ thống phẫu thuật dịch kính – võng mạc Constellation, phục vụ các trường hợp tổn thương phần sau của mắt khi bác sĩ chỉ định. Khi bị chấn thương mắt, hãy đến viện ngay, không chờ đến ngày hôm sau.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.