Mù màu có chữa được không: những cách hỗ trợ và sống chung
Câu trả lời phụ thuộc vào nguyên nhân. Mù màu bẩm sinh hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn, nhưng người bệnh có nhiều cách thích nghi. Còn giảm nhận biết màu do bệnh mắt, thuốc hoặc bệnh toàn thân thì cần tìm và xử trí nguyên nhân.
Mù màu bẩm sinh
Dạng này do khác biệt trong các tế bào nón từ lúc sinh ra, thường không nặng lên theo thời gian. Hiện chưa có thuốc hay phẫu thuật được công nhận rộng rãi để chữa khỏi. Mục tiêu là hiểu rõ tình trạng và thích nghi.
Một số loại kính hoặc kính áp tròng lọc màu được giới thiệu để hỗ trợ phân biệt màu. Hiệu quả khác nhau tùy người và tùy loại mù màu, không phải ai cũng thấy có lợi và không giúp nhìn màu như người bình thường. Nên hỏi bác sĩ nhãn khoa trước khi dùng và đừng tin quảng cáo hứa hẹn kết quả.
Giảm nhận biết màu mắc phải
Nếu nhìn màu kém do bệnh mắt hoặc toàn thân, việc điều trị nguyên nhân có thể giúp ổn định hoặc cải thiện tùy từng bệnh:
- Đục thủy tinh thể: phẫu thuật thay thủy tinh thể có thể giúp màu sắc sáng, rõ hơn.
- Glôcôm, bệnh võng mạc, bệnh thần kinh thị giác: điều trị và theo dõi theo chỉ định để bảo tồn thị lực và chức năng thị giác.
- Đái tháo đường: kiểm soát đường huyết và khám đáy mắt định kỳ.
- Do thuốc: bác sĩ cân nhắc điều chỉnh. Không tự ngừng thuốc khi chưa hỏi ý kiến.
Các cách thích nghi hữu ích
- Dán nhãn tên màu hoặc dùng số thứ tự cho bút, quần áo.
- Ứng dụng nhận dạng màu hoặc chế độ hỗ trợ người mù màu trên điện thoại, máy tính.
- Dùng ký hiệu, hoa văn, chữ thay vì chỉ dùng màu trong biểu đồ, bảng biểu.
- Tận dụng ánh sáng tốt khi chọn đồ, vì ánh sáng yếu làm nhìn màu khó hơn.
- Ghi nhớ vị trí thay vì màu (đèn tín hiệu).
Điều không nên làm
- Không tự mua thuốc hoặc thực phẩm chức năng quảng cáo "chữa mù màu".
- Không dùng kính màu mua trôi nổi mà chưa tư vấn.
- Không bỏ qua khi nhìn màu thay đổi đột ngột, kèm nhìn mờ, đau mắt hoặc mất một phần thị trường.
Khi nào cần gặp bác sĩ nhãn khoa
Nên đi khám khi bạn hoặc bé có dấu hiệu lẫn màu, nhìn màu nhạt hay xỉn hơn trước, hoặc cần giấy xác nhận sắc giác cho học tập, nghề nghiệp. Bác sĩ sẽ kiểm tra sắc giác, thị lực, đáy mắt và tư vấn hướng thích nghi phù hợp.
Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai, Bệnh viện Mắt Kon Tum và chuyên khoa mắt tại Phòng khám Đa khoa Sysmed Phù Đổng đều kiểm tra sắc giác cho người bệnh bằng sách thử mù màu Ishihara, bộ tấm chấm màu chuẩn được dùng rộng rãi trong nhãn khoa.
Câu hỏi thường gặp
Mù màu có tự khỏi không?
Mù màu bẩm sinh thường không tự khỏi. Giảm nhận biết màu do bệnh mắt hoặc thuốc có thể cải thiện khi xử trí nguyên nhân.
Kính lọc màu có chữa được mù màu không?
Không chữa khỏi. Một số kính có thể giúp phân biệt màu tốt hơn ở một số người, hiệu quả khác nhau. Nên hỏi bác sĩ nhãn khoa trước khi dùng.
Mù màu có làm giảm thị lực không?
Mù màu đỏ – lục thông thường không làm giảm thị lực. Một số dạng hiếm hoặc mắc phải có thể kèm giảm thị lực, cần được khám.
Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.
