Mù màu và nghề nghiệp, lái xe, học tập: những điều cần lưu ý
Phần lớn người mù màu sinh hoạt và làm việc bình thường. Tuy vậy, một số công việc và hồ sơ khám sức khỏe có thể yêu cầu nhận biết màu. Biết sớm giúp bạn và gia đình chọn ngành phù hợp, chuẩn bị hồ sơ và có cách thích nghi trong cuộc sống.

Ảnh hưởng trong sinh hoạt hằng ngày
Người lẫn màu đỏ – lục có thể gặp khó khi chọn quần áo phối màu, nấu ăn (thịt chín – sống), chọn trái cây chín, đọc bản đồ hoặc biểu đồ có nhiều màu, hoặc nhận biết đèn báo. Nhiều người đã tự thích nghi bằng thói quen và đồ dùng hỗ trợ.
Học tập
- Bài có tô màu, nối màu, bản đồ, biểu đồ nhiều màu, thí nghiệm đổi màu thuốc thử có thể gây khó.
- Giáo viên nên biết để chú thích bằng chữ hoặc ký hiệu bên cạnh màu.
- Nên tránh chấm bài bằng màu khó phân biệt với nền.
Nghề nghiệp
Một số ngành nghề có thể có yêu cầu về nhận biết màu, tùy chức danh và quy định hiện hành của từng đơn vị, như: điện, điện tử, giao thông vận tải, một số lực lượng vũ trang, nghề cần phối màu (thiết kế, in ấn, hội họa) và một số vị trí kỹ thuật y tế.
Yêu cầu cụ thể khác nhau theo từng trường, từng ngành và thay đổi theo quy định. Vì vậy, học sinh và phụ huynh nên hỏi trực tiếp nhà trường, đơn vị tuyển dụng hoặc cơ quan quản lý để cập nhật quy định hiện hành, thay vì dựa vào thông tin truyền miệng.
Lái xe
Tiêu chuẩn sức khỏe thay đổi theo từng hạng giấy phép lái xe và quy định hiện hành. Người lái cần nhận biết đèn tín hiệu giao thông. Người mù màu đỏ – lục thường thích nghi nhờ vị trí đèn (đỏ ở trên, xanh ở dưới), nhưng việc có đủ điều kiện cấp giấy khám sức khỏe lái xe hay không phụ thuộc kết luận của cơ sở khám và quy định áp dụng.
Nếu nghi ngờ nhìn màu kém, bạn nên kiểm tra sớm trước khi nộp hồ sơ học lái xe. Phòng khám Đa khoa Sysmed Phù Đổng tại Pleiku có khám sức khỏe lái xe, xem hướng dẫn hồ sơ tại bài khám sức khỏe lái xe ở Pleiku.
Cách thích nghi trong cuộc sống
- Dán nhãn tên màu lên quần áo, bút, đồ dùng.
- Dùng ứng dụng nhận dạng màu trên điện thoại khi cần.
- Ghi nhớ thứ tự thay vì dựa vào màu: đèn giao thông, thanh màu trên biểu đồ.
- Nhờ người thân góp ý khi phối đồ hoặc chọn sơn, thực phẩm.
- Báo cho quản lý hoặc giáo viên khi công việc, bài học dựa nhiều vào màu.
Vì sao nên kiểm tra sớm
Biết mình có lẫn màu hay không trước tuổi chọn ngành giúp tránh bất ngờ khi nộp hồ sơ hoặc khám tuyển. Nếu giảm nhận biết màu xuất hiện về sau, đó có thể là dấu hiệu của bệnh mắt hoặc thần kinh thị giác cần được khám.
Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai, Bệnh viện Mắt Kon Tum và chuyên khoa mắt tại Phòng khám Đa khoa Sysmed Phù Đổng đều kiểm tra sắc giác cho người bệnh bằng sách thử mù màu Ishihara, bộ tấm chấm màu chuẩn được dùng rộng rãi trong nhãn khoa.
Câu hỏi thường gặp
Người mù màu có được lái xe không?
Tùy kết luận của cơ sở khám sức khỏe và quy định hiện hành theo hạng giấy phép. Nên kiểm tra trước khi nộp hồ sơ và hỏi cơ sở khám để được hướng dẫn.
Mù màu có làm được nghề thiết kế không?
Nhiều người vẫn làm được nhờ phương pháp hỗ trợ như bảng mã màu, nhưng cần cân nhắc với công việc đòi hỏi phối màu chính xác.
Trẻ mù màu có nên chọn khối ngành nào?
Không có quy tắc chung. Gia đình nên tìm hiểu yêu cầu cụ thể của trường, ngành mà bé quan tâm, đồng thời xem xét năng lực và sở thích của bé.
Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.
