Mỡ máu cao và Lipoprotein(a): nên xét nghiệm gì, đọc kết quả ra sao

Mỡ máu cao là gì?

Mỡ máu cao, hay rối loạn lipid máu, là khi các chỉ số mỡ trong máu nằm ngoài ngưỡng khuyến cáo. Tình trạng này thường không gây triệu chứng.

Theo thời gian, mỡ thừa trong máu góp phần tạo mảng xơ vữa trong thành động mạch. Người bệnh có thể vẫn thấy khỏe mạnh cho tới khi có biến chứng ở tim hoặc não.

Vì vậy, cách phát hiện sớm là xét nghiệm máu định kỳ theo tư vấn của bác sĩ.

Bộ xét nghiệm mỡ máu cơ bản gồm những chỉ số nào?

• Cholesterol toàn phần: tổng lượng cholesterol trong máu.
• LDL-C: thường gọi là cholesterol “xấu”. Đây là chỉ số bác sĩ chú ý nhiều khi đánh giá nguy cơ xơ vữa.
• HDL-C: cholesterol “tốt”, giúp vận chuyển cholesterol khỏi thành mạch.
• Triglyceride: loại mỡ tăng nhiều khi ăn nhiều tinh bột, đường, rượu bia. Triglyceride rất cao còn liên quan viêm tụy.

Kết quả thường được trình bày kèm khoảng tham chiếu của phòng xét nghiệm. Tuy vậy, ngưỡng mục tiêu điều trị không giống nhau cho mọi người. Người đã có bệnh tim mạch, đái tháo đường thường cần mục tiêu chặt chẽ hơn. Bác sĩ sẽ giải thích dựa trên nguy cơ của từng người.

Lipoprotein(a) là gì, vì sao cần quan tâm?

Lipoprotein(a), viết tắt Lp(a), là một dạng hạt mang cholesterol trong máu. Nồng độ Lp(a) chủ yếu do gen quyết định, ít thay đổi theo chế độ ăn hay tập luyện.

Lp(a) tăng cao liên quan đến tăng nguy cơ:

• Xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim.
• Đột quỵ do thiếu máu não.
• Hẹp van động mạch chủ.

Lp(a) cao thường không gây triệu chứng và không nhận biết được qua cân nặng hay ngoại hình. Một người có LDL-C bình thường vẫn có thể có Lp(a) cao. Đây là lý do một số khuyến cáo quốc tế gợi ý người trưởng thành nên đo Lp(a) một lần trong đời. Bác sĩ sẽ tư vấn thời điểm phù hợp cho từng người.

Ai nên xét nghiệm mỡ máu và Lp(a)?

Bạn nên hỏi bác sĩ về xét nghiệm mỡ máu nếu:

• Đang ở tuổi trưởng thành và chưa từng kiểm tra.
• Có tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân, hút thuốc.
• Gia đình có người bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ khi còn trẻ.
• Gia đình có người mỡ máu rất cao.

Lp(a) thường được cân nhắc thêm khi:

• Bản thân hoặc người thân bị bệnh tim mạch sớm mà không rõ nguyên nhân.
• Đã điều trị hạ LDL-C nhưng nguy cơ vẫn được đánh giá cao.
• Bác sĩ cần thêm dữ kiện để phân tầng nguy cơ tim mạch.

Chuẩn bị trước khi xét nghiệm mỡ máu

• Hỏi trước có cần nhịn ăn không. Một số trường hợp, đặc biệt khi cần đo triglyceride chính xác, bạn sẽ được dặn nhịn ăn qua đêm.
• Tránh rượu bia, bữa ăn nhiều dầu mỡ vào hôm trước.
• Báo cho bác sĩ các thuốc đang dùng, kể cả thực phẩm chức năng.
• Nếu đang ốm sốt cấp, nên hỏi lại thời điểm lấy máu.

Lp(a) ít bị ảnh hưởng bởi bữa ăn. Tuy vậy, thường được lấy cùng lúc với bộ mỡ máu, nên bạn vẫn làm theo hướng dẫn chung khi đặt lịch.

Kết quả bất thường thì làm gì?

Bác sĩ sẽ đọc kết quả cùng huyết áp, đường huyết, cân nặng và tiền sử gia đình. Hướng xử trí thường gồm:

• Điều chỉnh ăn uống: giảm mỡ động vật, đồ chiên, đồ ngọt, rượu bia; tăng rau, cá, ngũ cốc nguyên hạt.
• Vận động đều đặn, giữ cân nặng hợp lý, bỏ thuốc lá.
• Dùng thuốc khi cần, theo đơn và chỉ định của bác sĩ.
• Xét nghiệm lại theo lịch hẹn để theo dõi.

Với Lp(a) cao, bác sĩ thường tập trung kiểm soát chặt các yếu tố nguy cơ khác như LDL-C, huyết áp, đường huyết và thuốc lá. Người thân trong gia đình cũng có thể được tư vấn xét nghiệm vì chỉ số này mang tính di truyền. Không tự mua thuốc hay sản phẩm quảng cáo “giảm mỡ máu” để thay điều trị.

Xét nghiệm mỡ máu và Lipoprotein(a) tại Phòng khám Đa khoa Sysmed Phù Đổng

Phòng khám Đa khoa Sysmed Phù Đổng (Hệ thống Y tế GEMs) tại 02A Phù Đổng, phường Pleiku, Gia Lai, thực hiện xét nghiệm mỡ máu và Lipoprotein(a). Bác sĩ khám, đọc kết quả và tư vấn hướng theo dõi phù hợp. Phòng khám có lấy mẫu xét nghiệm tại nhà theo lịch hẹn, thuận tiện cho người lớn tuổi ở Pleiku.

Gọi 0269 3830 379 để đặt lịch và hỏi có cần nhịn ăn hay không.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.