Loạn thị là gì: dấu hiệu ở trẻ em, người lớn và cách đeo kính đúng

Loạn thị là gì?

Ở mắt bình thường, giác mạc có độ cong khá đều như mặt quả bóng. Ánh sáng đi vào mắt hội tụ tại một điểm trên võng mạc nên hình ảnh rõ nét.

Khi bị loạn thị, giác mạc hoặc thủy tinh thể cong không đều, giống mặt quả trứng. Ánh sáng hội tụ ở nhiều điểm khác nhau. Kết quả là hình ảnh bị nhòe, kéo dài hoặc có bóng mờ.

Loạn thị có thể đi kèm cận thị hoặc viễn thị. Nhiều trường hợp có từ nhỏ, một số xuất hiện sau chấn thương, phẫu thuật mắt hoặc bệnh giác mạc.

Dấu hiệu loạn thị ở trẻ em

Trẻ nhỏ thường không biết mình nhìn kém, vì nghĩ ai cũng nhìn như vậy. Phụ huynh nên để ý các biểu hiện:

• Hay nheo mắt, nghiêng đầu hoặc xoay đầu khi nhìn bảng, xem tivi.
• Dụi mắt nhiều, kêu mỏi mắt hoặc nhức đầu sau giờ học.
• Đọc sách hay nhảy dòng, nhầm các chữ gần giống nhau.
• Ngồi rất gần tivi hoặc cúi sát vở khi viết.
• Kém tập trung, ngại đọc, kết quả học tập giảm.

Loạn thị độ cao không được điều chỉnh sớm có thể dẫn tới nhược thị. Nhược thị là tình trạng mắt kém phát triển thị lực dù đã đeo kính, khó phục hồi nếu phát hiện muộn.

Dấu hiệu loạn thị ở người lớn

• Nhìn chữ, biển báo bị nhòe hoặc có bóng đôi.
• Nhìn đèn ban đêm thấy tỏa tia, lóa, khó lái xe khi trời tối.
• Mỏi mắt, căng mắt khi làm việc lâu với máy tính, sổ sách.
• Nhức đầu vùng trán, thái dương vào cuối ngày.
• Đeo kính cũ thấy không còn rõ như trước.

Ở Pleiku và các huyện Tây Nguyên, nhiều người thường đi xe máy trên đường đèo vào chiều tối. Loạn thị không được điều chỉnh làm tăng chói lóa khi gặp đèn xe ngược chiều. Đây là lý do nên khám mắt khi thấy nhìn đêm kém.

Đo loạn thị và đeo kính thế nào cho đúng?

Loạn thị được xác định bằng đo khúc xạ. Với trẻ nhỏ, bác sĩ có thể nhỏ thuốc liệt điều tiết để có kết quả chính xác. Khi cần, bệnh viện chụp bản đồ giác mạc để đánh giá bề mặt giác mạc kỹ hơn.

Các cách điều chỉnh thường gặp:

• Kính gọng có độ loạn: phổ biến, phù hợp mọi lứa tuổi. Kính loạn có trục, nên cần đo và cắt kính chính xác.
• Kính áp tròng cho loạn thị: dùng cho một số người lớn, cần hướng dẫn vệ sinh kỹ để tránh nhiễm trùng.
• Phẫu thuật khúc xạ hoặc thủy tinh thể nhân tạo toric: cân nhắc ở người lớn có chỉ định, theo tư vấn của bác sĩ.

Một số lưu ý khi đeo kính:

• Kính mới có độ loạn có thể gây chóng mặt, nhìn nghiêng trong vài ngày đầu. Nếu kéo dài, hãy quay lại kiểm tra.
• Không tự mua kính đo sẵn, vì kính đọc sách đại trà không có độ loạn.
• Trẻ em cần đeo kính thường xuyên theo hướng dẫn và tái khám đúng hẹn, vì độ có thể thay đổi khi lớn.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

Loạn thị đơn thuần thường không cần cấp cứu. Tuy nhiên, hãy đi khám sớm nếu:

• Thị lực giảm nhanh trong thời gian ngắn, phải thay kính liên tục.
• Nhìn méo, nhòe tăng dần kèm hay dụi mắt, đặc biệt ở thanh thiếu niên. Đây có thể là dấu hiệu bệnh giác mạc chóp cần được theo dõi.
• Đau mắt, đỏ mắt, chảy nước mắt hoặc sợ ánh sáng khi đang đeo kính áp tròng.
• Trẻ có một mắt nhìn kém hơn hẳn mắt kia, hoặc mắt bị lác.
• Nhìn mờ đột ngột sau va chạm vào mắt.

Khám loạn thị tại Bệnh viện Mắt GEMs

Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai và Bệnh viện Mắt Kon Tum thuộc Hệ thống Y tế GEMs khám mắt, đo khúc xạ cho trẻ em và người lớn. Bệnh viện có bản đồ giác mạc và OCT để đánh giá khi cần. Trung tâm Kiểm soát Cận thị & Nhược thị hỗ trợ trẻ em với đo khúc xạ, kính kiểm soát cận thị, bài tập thị giác và điều trị nhược thị.

Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai nhận BHYT thông tuyến toàn quốc, không cần giấy chuyển viện. Cả hai bệnh viện có cấp cứu mắt 24/7.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.