8 dấu hiệu trẻ bị cận thị mà phụ huynh nên để ý

Cận thị ở trẻ là gì, vì sao cần phát hiện sớm

Cận thị là tật khúc xạ khiến trẻ nhìn gần rõ nhưng nhìn xa bị mờ. Nguyên nhân thường gặp là trục nhãn cầu dài hơn bình thường, làm ảnh hội tụ trước võng mạc.

Ở trẻ đang lớn, độ cận có xu hướng tăng dần theo năm. Trẻ bị cận càng sớm thì thời gian độ cận tăng càng dài. Vì vậy, phát hiện sớm không chỉ giúp con nhìn rõ hơn để học tập, mà còn tạo cơ hội để bác sĩ theo dõi và áp dụng các biện pháp kiểm soát phù hợp.

Nhiều trẻ đã quen với hình ảnh mờ nên không than phiền. Phụ huynh và thầy cô thường là người sớm nhận ra những thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ.

8 dấu hiệu trẻ bị cận thị thường gặp

1. Hay nheo mắt khi nhìn xa. Nheo mắt giúp thu hẹp khe nhìn để ảnh rõ hơn tạm thời. Trẻ thường nheo khi nhìn bảng, xem tivi hoặc nhìn biển hiệu.
2. Ngồi sát tivi, cầm sách hoặc điện thoại rất gần. Trẻ có xu hướng kéo đồ vật lại gần mắt để nhìn cho rõ.
3. Than không nhìn rõ chữ trên bảng. Trẻ hay hỏi bạn bên cạnh, chép bài chậm hoặc chép sai.
4. Hay dụi mắt, chớp mắt nhiều. Đây có thể là dấu hiệu mỏi mắt do phải điều tiết liên tục.
5. Nghiêng đầu hoặc nhắm một mắt khi nhìn. Dấu hiệu này cũng có thể gợi ý độ khúc xạ hai mắt chênh lệch, cần được khám.
6. Đau đầu, mỏi mắt sau giờ học. Trẻ hay kêu nhức đầu vào buổi chiều hoặc sau khi đọc lâu.
7. Kết quả học tập giảm, mất tập trung. Nhìn không rõ khiến trẻ khó theo bài, dễ bị hiểu nhầm là lười học.
8. Ngại chơi thể thao, vận động ngoài trời. Trẻ khó bắt bóng hoặc nhận ra bạn từ xa nên dần ít tham gia.

Chỉ cần thấy một vài dấu hiệu lặp lại trong nhiều ngày, phụ huynh nên cho con đi khám mắt.

Những tình trạng dễ nhầm với cận thị

Không phải trẻ nào nheo mắt hay nhìn mờ cũng là cận thị. Một số tình trạng khác có biểu hiện tương tự:

• Loạn thị: nhìn mờ cả xa lẫn gần, hình ảnh có thể bị nhòe hoặc méo.
• Viễn thị: trẻ phải điều tiết nhiều khi nhìn gần, dễ mỏi mắt và đau đầu.
• Nhược thị: một hoặc hai mắt nhìn kém dù đã đeo kính đúng độ, cần điều trị sớm trong thời thơ ấu.
• Lác (lé): hai mắt không cùng nhìn về một hướng, có thể đi kèm nhìn mờ.
• Khô mắt, viêm kết mạc: gây dụi mắt, chớp mắt nhiều nhưng thị lực có thể bình thường.

Chỉ có khám mắt và đo khúc xạ mới xác định chính xác nguyên nhân. Phụ huynh không nên tự mua kính có sẵn cho con đeo thử.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám mắt

Nhiều tài liệu khuyến cáo trẻ nên được khám mắt định kỳ, kể cả khi chưa có triệu chứng. Các mốc phụ huynh có thể tham khảo:

• Trước khi vào lớp 1, để phát hiện tật khúc xạ và nhược thị.
• Mỗi năm một lần trong độ tuổi đi học, hoặc theo hẹn của bác sĩ nếu trẻ đã đeo kính.
• Khi bố hoặc mẹ bị cận thị, vì trẻ có nguy cơ cao hơn.

Cần đưa trẻ đi khám sớm, không chờ đến lịch định kỳ, nếu có:

• Mắt đỏ, đau mắt, sợ ánh sáng hoặc chảy nước mắt kéo dài.
• Nhìn mờ xuất hiện đột ngột, hoặc nhìn thấy hình đôi.
• Đồng tử có ánh trắng khi chụp ảnh có đèn flash.
• Mắt lệch rõ, hoặc sau va chạm, chấn thương vùng mắt.

Phụ huynh có thể làm gì tại nhà

Một vài thói quen đơn giản giúp giảm áp lực nhìn gần cho mắt trẻ:

• Tăng thời gian ngoài trời: khuyến cáo phổ biến là ít nhất 2 giờ mỗi ngày. Ở Pleiku hay Kon Tum, sân nhà, vườn cà phê hoặc sân trường đều là chỗ chơi tốt.
• Áp dụng quy tắc 20-20-20: cứ 20 phút nhìn gần, cho mắt nhìn xa khoảng 6 mét trong 20 giây.
• Giữ khoảng cách đọc phù hợp: sách cách mắt khoảng 30–40 cm, ngồi thẳng lưng.
• Bàn học đủ sáng: có đèn bàn và ánh sáng chung trong phòng.
• Hạn chế thiết bị điện tử giải trí, đặc biệt với trẻ nhỏ.

Các thói quen này hỗ trợ sức khỏe mắt nhưng không thay thế việc khám mắt và đeo kính theo chỉ định.

Khám mắt cho trẻ tại GEMs

Hệ thống Y tế GEMs có Trung tâm Kiểm soát Cận thị và Nhược thị dành cho trẻ em, với các dịch vụ đo khúc xạ, kính kiểm soát cận thị, bài tập thị giác và điều trị nhược thị.

Phụ huynh tại Gia Lai có thể đưa con đến Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai (126 Wừu, P. Diên Hồng; điện thoại 0269 365 6666). Phụ huynh tại Kon Tum có thể đến Bệnh viện Mắt Kon Tum (33 Triệu Việt Vương; văn phòng 0260 3867 007). Năm 2024, hệ thống đã khám mắt cho hơn 3.000 học sinh.

Nên mang theo kính đang đeo và đơn kính cũ (nếu có) để bác sĩ so sánh mức độ thay đổi.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.