Kiểm soát cận thị ở trẻ em: kính, Ortho-K và thói quen hằng ngày

Vì sao cần kiểm soát cận thị từ sớm

Ở trẻ em, độ cận thường tăng dần trong những năm đi học. Trẻ bắt đầu bị cận càng sớm thì khả năng độ cận cao khi trưởng thành càng lớn.

Cận thị nặng không chỉ bất tiện vì kính dày. Theo y văn, cận thị nặng liên quan đến nguy cơ cao hơn của một số bệnh mắt khi về già, như bong võng mạc, thoái hóa hoàng điểm do cận thị hay glôcôm.

Vì vậy, mục tiêu của kiểm soát cận thị là giữ độ cận ở mức thấp hơn so với khi không can thiệp. Phụ huynh cần hiểu đây là quá trình theo dõi lâu dài, không phải một lần điều trị.

Khám và đánh giá trước khi chọn phương pháp

Trước khi tư vấn, bác sĩ thường đánh giá:

• Đo khúc xạ, có thể kèm nhỏ thuốc liệt điều tiết để có kết quả khách quan ở trẻ nhỏ.
• Thị lực từng mắt và khả năng phối hợp hai mắt.
• Đo trục nhãn cầu bằng thiết bị chuyên dụng như IOL Master, giúp theo dõi mắt có dài ra nhanh hay không.
• Bản đồ giác mạc, đặc biệt khi cân nhắc Ortho-K.
• Tiền sử gia đình, thói quen học tập và thời gian dùng thiết bị điện tử.

Các chỉ số này được ghi lại để so sánh ở những lần tái khám sau.

Các phương pháp kiểm soát cận thị thường được áp dụng

Kính gọng kiểm soát cận thị

Đây là loại tròng kính có thiết kế đặc biệt, khác kính cận đơn tròng thông thường. Ưu điểm là dễ sử dụng, phù hợp với nhiều trẻ. Trẻ cần đeo đủ thời gian trong ngày theo hướng dẫn.

Kính Ortho-K đeo ban đêm

Ortho-K là kính áp tròng cứng đeo khi ngủ, giúp làm phẳng tạm thời giác mạc. Ban ngày trẻ có thể nhìn rõ mà không cần đeo kính. Phương pháp này đòi hỏi vệ sinh kính nghiêm ngặt và tái khám đúng hẹn.

Thuốc nhỏ mắt theo chỉ định

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc nhỏ mắt atropine liều thấp. Việc dùng thuốc phải do bác sĩ chỉ định và theo dõi. Phụ huynh không nên tự mua thuốc nhỏ cho con.

Kết hợp nhiều biện pháp

Với trẻ có độ cận tăng nhanh, bác sĩ có thể đề xuất phối hợp các phương pháp. Hiệu quả ở mỗi trẻ khác nhau, nên cần đánh giá lại định kỳ.

Thói quen hằng ngày hỗ trợ kiểm soát cận thị

Dù dùng phương pháp nào, thói quen sinh hoạt vẫn đóng vai trò quan trọng:

• Ra ngoài trời nhiều hơn: khuyến cáo phổ biến là ít nhất 2 giờ mỗi ngày. Ánh sáng tự nhiên được cho là có lợi cho mắt trẻ đang phát triển.
• Quy tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút nhìn gần, nhìn xa khoảng 6 mét trong 20 giây.
• Giữ khoảng cách: sách vở cách mắt khoảng 30–40 cm, màn hình xa hơn.
• Giới hạn thời gian màn hình giải trí, không dùng thiết bị trong bóng tối.
• Ngủ đủ giấc và có góc học tập đủ ánh sáng.

Trẻ ở Tây Nguyên có lợi thế không gian rộng, nắng nhiều. Một buổi chiều chơi ngoài sân hay theo bố mẹ ra vườn đã là thời gian ngoài trời có ích.

Tái khám và theo dõi lâu dài

Kiểm soát cận thị chỉ có ý nghĩa khi được theo dõi đều đặn. Thông thường bác sĩ hẹn tái khám định kỳ vài tháng một lần, tùy phương pháp và tốc độ tăng độ.

Ở mỗi lần tái khám, bác sĩ so sánh độ khúc xạ, trục nhãn cầu và tình trạng bề mặt mắt. Từ đó quyết định giữ nguyên, điều chỉnh hay thay đổi phương pháp.

Phụ huynh nên đưa con đến khám sớm nếu trẻ than nhìn mờ trở lại, đau mắt, đỏ mắt hoặc chảy nhiều ghèn khi đang đeo Ortho-K.

Kiểm soát cận thị cho trẻ tại GEMs

Hệ thống Y tế GEMs có Trung tâm Kiểm soát Cận thị và Nhược thị cho trẻ em, cung cấp đo khúc xạ, kính kiểm soát cận thị, bài tập thị giác và điều trị nhược thị. Kỹ thuật Ortho-K (kính áp tròng ban đêm) đã được chuyển giao tại hệ thống.

Bệnh viện được trang bị các thiết bị như IOL Master, bản đồ giác mạc và OCT của các hãng Alcon, Carl Zeiss, Nidek, hỗ trợ đánh giá và theo dõi.

Phụ huynh tại Pleiku và các huyện Gia Lai có thể liên hệ Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai (0269 365 6666). Tại Kon Tum, liên hệ Bệnh viện Mắt Kon Tum, 33 Triệu Việt Vương (0260 3867 007).

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.