Trẻ dùng điện thoại, máy tính bảng: nguy cơ cận thị và cách bảo vệ mắt

Màn hình ảnh hưởng đến mắt trẻ như thế nào

Khi nhìn gần, mắt phải điều tiết liên tục để giữ hình ảnh rõ. Trẻ xem điện thoại thường cầm rất sát mặt và tập trung nhiều giờ liền, ít chớp mắt.

Theo các nghiên cứu, thời gian nhìn gần nhiều và thời gian ngoài trời ít là những yếu tố liên quan đến nguy cơ cận thị ở trẻ. Thiết bị điện tử khiến cả hai yếu tố này cùng tăng: trẻ ngồi trong nhà nhiều hơn và nhìn gần lâu hơn.

Bên cạnh đó, dùng màn hình kéo dài còn gây mỏi mắt, khô mắt và ảnh hưởng giấc ngủ, đặc biệt khi dùng vào buổi tối.

Ở nhiều gia đình, điện thoại được dùng để dỗ trẻ ăn hoặc giữ trẻ ngồi yên khi bố mẹ bận việc. Thói quen này dễ hình thành từ rất sớm và khó bỏ khi trẻ lớn.

Dấu hiệu mắt trẻ đang quá tải

• Hay dụi mắt, chớp mắt nhiều, mắt đỏ nhẹ sau khi xem.
• Than mỏi mắt, cay mắt, nhức đầu.
• Nheo mắt khi nhìn xa, ngồi sát tivi hơn trước.
• Cầm điện thoại, sách ngày càng gần mặt.
• Khó ngủ, cáu gắt sau khi dùng thiết bị buổi tối.

Mỏi mắt và khô mắt có thể giảm khi trẻ nghỉ ngơi. Nhưng nếu nhìn xa mờ kéo dài, trẻ có thể đã bị cận thị và cần được đo khúc xạ.

Giới hạn thời gian màn hình theo độ tuổi

Nhiều tổ chức nhi khoa khuyến cáo hạn chế màn hình giải trí cho trẻ nhỏ. Phụ huynh có thể tham khảo nguyên tắc chung:

• Trẻ dưới 2 tuổi: hạn chế tối đa màn hình, trừ gọi video với người thân.
• Trẻ 2–5 tuổi: thời gian ngắn mỗi ngày, có người lớn đi kèm và chọn nội dung phù hợp.
• Trẻ đi học: đặt giới hạn rõ ràng cho giải trí, tách bạch với thời gian học trực tuyến.

Quan trọng hơn con số là cách dùng: nghỉ giải lao đều đặn, khoảng cách hợp lý và không thay thế giờ chơi ngoài trời.

Phụ huynh có thể cùng con lập thời gian biểu trong tuần, ghi rõ giờ học, giờ chơi ngoài trời và giờ được dùng thiết bị. Khi trẻ tham gia đặt quy tắc, con thường tự giác hơn.

Với trẻ lớn, có thể dùng chế độ giới hạn thời gian có sẵn trên điện thoại hoặc máy tính bảng để hỗ trợ.

Quy tắc giúp trẻ dùng màn hình an toàn hơn cho mắt

Quy tắc 20-20-20

Cứ 20 phút nhìn màn hình, cho mắt nhìn ra xa khoảng 6 mét trong 20 giây. Có thể đặt hẹn giờ để nhắc trẻ.

Khoảng cách và tư thế

• Ưu tiên màn hình lớn đặt xa như tivi hoặc máy tính thay vì điện thoại cầm tay.
• Máy tính bảng nên đặt trên giá, cách mắt khoảng 40 cm trở lên.
• Ngồi thẳng, không nằm xem điện thoại.

Ánh sáng

• Không dùng thiết bị trong phòng tối.
• Độ sáng màn hình tương đương ánh sáng xung quanh.

Giờ giấc

• Ngưng dùng thiết bị khoảng một giờ trước khi ngủ.
• Không để điện thoại, máy tính bảng trong phòng ngủ của trẻ.

Ra ngoài trời: “liều thuốc” miễn phí cho mắt

Khuyến cáo phổ biến hiện nay là cho trẻ hoạt động ngoài trời ít nhất 2 giờ mỗi ngày. Ánh sáng tự nhiên và việc nhìn xa được cho là có lợi cho mắt trẻ đang phát triển.

Ở Gia Lai và Kon Tum, nhiều gia đình có sân vườn, rẫy cà phê hay khoảng đất trống. Đó là nơi phù hợp để trẻ chạy nhảy, đạp xe, chơi bóng thay vì ngồi với điện thoại.

Phụ huynh nên làm gương: hạn chế dùng điện thoại khi ở cùng con và cùng con tham gia hoạt động ngoài trời. Nhớ cho trẻ đội mũ và đeo kính râm phù hợp khi nắng gắt.

Khám mắt định kỳ cho trẻ tại GEMs

Thói quen tốt giúp giảm nguy cơ, nhưng không thay được khám mắt. Trẻ nên được khám mắt định kỳ, thường mỗi năm một lần, hoặc sớm hơn khi có dấu hiệu nhìn mờ.

Trung tâm Kiểm soát Cận thị và Nhược thị của Hệ thống Y tế GEMs thực hiện đo khúc xạ, tư vấn kính kiểm soát cận thị và bài tập thị giác cho trẻ. Phụ huynh ở Pleiku liên hệ Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai (0269 365 6666). Ở Kon Tum, liên hệ Bệnh viện Mắt Kon Tum (0260 3867 007).

Khi đi khám, phụ huynh nên kể với bác sĩ thời gian trẻ dùng thiết bị mỗi ngày, thời gian ngoài trời và tiền sử cận thị trong gia đình. Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ và tư vấn sát hơn.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.