Khám mắt cho trẻ trước khi vào lớp 1: vì sao cần và khám những gì

Vì sao nên khám mắt trước khi vào lớp 1

Ở tuổi mẫu giáo, trẻ chủ yếu chơi và nhìn ở nhiều khoảng cách khác nhau. Lên lớp 1, trẻ phải nhìn gần để đọc viết và nhìn xa để chép bảng trong thời gian dài.

Nếu mắt có tật khúc xạ hoặc nhược thị chưa phát hiện, trẻ dễ chép sai, mệt mỏi, mất tập trung. Nhiều trường hợp bị hiểu nhầm là chậm hiểu hay lười học.

Tuổi trước lớp 1 cũng nằm trong giai đoạn điều trị nhược thị thường cho kết quả tốt hơn. Phát hiện ở thời điểm này giúp trẻ có cơ hội được điều trị sớm.

Những vấn đề thường được phát hiện

• Cận thị: nhìn xa mờ, trẻ phải nheo mắt hoặc lại gần để nhìn.
• Viễn thị: trẻ phải điều tiết nhiều khi nhìn gần, dễ mỏi mắt, đau đầu khi đọc.
• Loạn thị: hình ảnh nhòe ở mọi khoảng cách.
• Chênh lệch độ giữa hai mắt: dễ bị bỏ qua vì mắt tốt bù cho mắt kém.
• Nhược thị: mắt nhìn kém dù đeo kính đúng độ, cần điều trị trong thời thơ ấu.
• Lác (lé): có thể rõ ràng hoặc chỉ xuất hiện khi trẻ mệt, nhìn xa.
• Bệnh lý khác: sụp mi, viêm bờ mi, dị ứng mắt.

Những vấn đề này thường không gây đau và phát triển âm thầm. Trẻ sáu tuổi chưa đủ khả năng so sánh để biết mình nhìn kém hơn bạn, nên phụ huynh khó phát hiện nếu chỉ quan sát ở nhà.

Quy trình khám mắt cho trẻ thường gồm những gì

1. Hỏi tiền sử: quá trình sinh, bệnh lý, tiền sử gia đình về cận thị, lác, nhược thị.
2. Đo thị lực từng mắt: dùng bảng hình hoặc bảng chữ phù hợp với trẻ chưa biết đọc.
3. Đo khúc xạ: có thể đo bằng máy, và khi cần, nhỏ thuốc liệt điều tiết để có kết quả chính xác hơn.
4. Khám vận nhãn: kiểm tra hai mắt phối hợp, phát hiện lác.
5. Khám các phần của mắt: mi, giác mạc, đồng tử, thủy tinh thể và đáy mắt khi cần.
6. Tư vấn: bác sĩ giải thích kết quả, chỉ định kính nếu cần và hẹn tái khám.

Nếu được nhỏ thuốc liệt điều tiết, trẻ có thể chói mắt và nhìn gần mờ trong một thời gian sau khám. Phụ huynh nên sắp xếp để trẻ nghỉ ngơi trong ngày.

Chuẩn bị cho bé trước buổi khám

• Chọn thời điểm: nên khám vào kỳ nghỉ hè, trước khi năm học bắt đầu vài tuần.
• Cho bé ăn no, ngủ đủ: trẻ tỉnh táo sẽ hợp tác tốt hơn khi đo thị lực.
• Giải thích nhẹ nhàng: nói với con là đi “xem mắt”, không đau, có thể nhỏ mắt một chút.
• Mang theo giấy tờ: sổ khám cũ, đơn kính, kính đang đeo nếu có.
• Ghi lại điều phụ huynh lo lắng: như hay nheo mắt, nghiêng đầu, mắt lệch khi mệt.

Với gia đình ở xa trung tâm Pleiku hay Kon Tum, nên gọi trước để sắp xếp giờ khám phù hợp, tránh để trẻ chờ lâu.

Sau khi khám: phụ huynh cần làm gì

Nếu trẻ cần đeo kính, hãy cho con đeo đúng thời gian theo hướng dẫn. Báo cho giáo viên chủ nhiệm để xếp chỗ ngồi phù hợp và nhắc trẻ đeo kính trên lớp.

Nếu mắt bình thường, vẫn nên duy trì khám định kỳ trong những năm tiểu học, thường mỗi năm một lần hoặc theo hẹn của bác sĩ.

Hình thành thói quen tốt ngay từ lớp 1:

• Khuyến cáo phổ biến là cho trẻ ra ngoài trời ít nhất 2 giờ mỗi ngày.
• Áp dụng quy tắc 20-20-20 khi học bài hoặc dùng màn hình.
• Ngồi học thẳng lưng, sách cách mắt khoảng 30–40 cm, bàn học đủ sáng.

Nếu trẻ được chẩn đoán nhược thị hoặc lác, phụ huynh nên tuân thủ kế hoạch điều trị và lịch tái khám. Thời gian đầu tiểu học là giai đoạn thuận lợi để can thiệp, không nên trì hoãn đến khi con lớn.

Khám mắt cho trẻ vào lớp 1 tại GEMs

Hệ thống Y tế GEMs có Trung tâm Kiểm soát Cận thị và Nhược thị cho trẻ em, thực hiện đo khúc xạ, kính kiểm soát cận thị, bài tập thị giác và điều trị nhược thị. Năm 2024, hệ thống đã khám mắt cho hơn 3.000 học sinh.

Tại Gia Lai: Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai, 126 Wừu, P. Diên Hồng (0269 365 6666), nhận BHYT thông tuyến toàn quốc, không cần giấy chuyển viện. Tại Kon Tum: Bệnh viện Mắt Kon Tum, 33 Triệu Việt Vương (0260 3867 007).

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.