Laser quang đông võng mạc: khi nào cần và điều trị diễn ra thế nào

Laser quang đông võng mạc là gì?

Laser quang đông sử dụng chùm tia laser có năng lượng phù hợp, chiếu lên võng mạc qua một kính tiếp xúc đặt trên mắt. Năng lượng laser tạo ra những điểm sẹo rất nhỏ tại vùng điều trị.

Tùy bệnh, các điểm sẹo này có tác dụng khác nhau:

• Giảm nhu cầu oxy ở vùng võng mạc thiếu máu, từ đó hạn chế mạch máu bất thường mọc ra.
• Tạo sẹo dính quanh vết rách võng mạc, giúp hạn chế dịch lọt vào gây bong võng mạc.
• Làm kín một số điểm rò rỉ mạch máu.

Laser quang đông là thủ thuật ngoại trú. Người bệnh thường được về nhà trong ngày.

Khi nào bác sĩ chỉ định laser quang đông?

Laser quang đông có thể được chỉ định trong các trường hợp sau, tùy đánh giá của bác sĩ:

• Bệnh võng mạc đái tháo đường có vùng thiếu máu rộng hoặc đã có tăng sinh mạch máu mới.
• Rách võng mạc, thoái hóa võng mạc chu biên có nguy cơ bong, thường gặp ở người cận thị nặng.
• Tắc tĩnh mạch võng mạc có biến chứng thiếu máu hoặc tân mạch.
• Một số bệnh lý mạch máu võng mạc khác.

Không phải ai có bệnh võng mạc cũng cần laser. Có người chỉ cần theo dõi, có người cần phối hợp thêm thuốc tiêm nội nhãn hoặc phẫu thuật. Quyết định dựa trên khám đáy mắt và kết quả chụp chiếu.

Trước khi làm laser cần chuẩn bị gì?

• Mang theo kết quả khám, xét nghiệm và đơn thuốc đang dùng, đặc biệt là thuốc tiểu đường, huyết áp, thuốc chống đông.
• Tiếp tục dùng thuốc điều trị bệnh nền như bình thường, trừ khi bác sĩ có hướng dẫn khác.
• Ăn uống nhẹ trước khi đến, giữ đường huyết, huyết áp ổn định.
• Đi cùng người thân, vì sau laser mắt có thể chói, nhìn mờ tạm thời. Không tự lái xe máy về.

Người ở xa như các huyện của Gia Lai, Kon Tum nên sắp xếp thời gian thoải mái, vì quá trình nhỏ thuốc giãn đồng tử và chờ có thể kéo dài.

Quy trình laser quang đông diễn ra thế nào?

1. Nhỏ thuốc giãn đồng tử để bác sĩ quan sát rõ đáy mắt.
2. Nhỏ thuốc tê bề mặt để mắt dễ chịu khi đặt kính tiếp xúc.
3. Ngồi trước máy laser, tựa cằm và trán. Bác sĩ đặt một kính tiếp xúc nhỏ lên mắt.
4. Chiếu laser: người bệnh thấy những chớp sáng liên tục. Một số người có cảm giác hơi nhói hoặc tức nhẹ.
5. Kết thúc: bác sĩ tháo kính, dặn dò chăm sóc và hẹn tái khám.

Thời gian thực hiện thường không dài. Tùy bệnh, có thể cần làm laser nhiều buổi cách nhau theo lịch của bác sĩ.

Trong lúc làm, cố gắng giữ đầu yên và nhìn theo hướng dẫn. Nếu thấy đau nhiều, hãy báo ngay cho bác sĩ.

Sau laser: cảm giác thường gặp và cách chăm sóc

Sau laser, mắt có thể chói, nhìn mờ trong vài giờ do thuốc giãn đồng tử. Một số người thấy hơi cộm, nhức nhẹ.

• Nghỉ ngơi, hạn chế đọc sách, dùng điện thoại lâu trong ngày đầu.
• Đeo kính râm khi ra nắng.
• Dùng thuốc nhỏ mắt nếu có, theo đúng chỉ định của bác sĩ.
• Tiếp tục kiểm soát đường huyết, huyết áp.
• Tái khám đúng hẹn để bác sĩ đánh giá hiệu quả và quyết định có cần làm thêm hay không.

Laser có thể ảnh hưởng một phần đến thị lực ngoại vi hoặc khả năng nhìn trong tối, tùy vùng và mức độ điều trị. Bác sĩ sẽ cân nhắc lợi ích và nguy cơ cho từng người.

Cần quay lại viện ngay nếu mắt đau nhức nhiều, mờ đột ngột, thấy màn che, chớp sáng hoặc ruồi bay tăng.

Laser quang đông tại GEMs

Hệ thống Y tế GEMs được trang bị laser quang đông võng mạc, máy chụp OCT và hệ thống phẫu thuật dịch kính – võng mạc Constellation. Nhờ đó, bác sĩ có thể đánh giá, điều trị laser và phối hợp phẫu thuật khi cần.

ThS.BS Đào Thị Kim Nhung, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Mắt Kon Tum, có chuyên môn về bán phần sau, đáy mắt và laser quang đông. Người bệnh tại Pleiku có thể khám tại Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai, số 126 Wừu, phường Diên Hồng.

Người bệnh tiểu đường, cận thị nặng hoặc từng có bệnh võng mạc nên giữ thói quen khám đáy mắt định kỳ. Phát hiện tổn thương sớm giúp bác sĩ chọn thời điểm laser phù hợp, trước khi biến chứng nặng xảy ra. Khi có dấu hiệu bất thường ngoài giờ hành chính, hai bệnh viện mắt của hệ thống có cấp cứu mắt 24/7.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.