Khô mắt vào mùa khô Tây Nguyên: nhận biết, chăm sóc và khi nào cần đi khám

Vì sao mùa khô dễ gây khô mắt?

Bề mặt mắt được bảo vệ bởi lớp phim nước mắt. Khi lớp phim này mỏng đi hoặc bay hơi nhanh, mắt sẽ khô và dễ kích ứng.

• Không khí khô, độ ẩm thấp làm nước mắt bay hơi nhanh.
• Gió và bụi đất đỏ khi đi đường, làm rẫy, thu hoạch cà phê, hồ tiêu.
• Nắng gắt kéo dài ngoài trời, ít che chắn.
• Ngồi phòng điều hòa, dùng quạt thổi thẳng vào mặt.

Khi tập trung nhìn lâu, ví dụ lái xe đường dài hoặc nhìn điện thoại, chúng ta chớp mắt ít hơn và mắt càng dễ khô.

Ở Gia Lai và Kon Tum, mùa khô thường kéo dài vài tháng. Người làm nông, tài xế và người đi xe máy đường đất tiếp xúc với gió bụi mỗi ngày nên triệu chứng dễ lặp lại. Nếu bạn thấy mắt khó chịu mỗi mùa khô, đó là dấu hiệu nên chú ý bảo vệ mắt từ sớm.

Dấu hiệu khô mắt thường gặp

Triệu chứng có thể khác nhau ở mỗi người:

• Cảm giác cộm, như có cát trong mắt.
• Rát, ngứa, nóng mắt, đỏ mắt.
• Mỏi mắt, nặng mi, nhìn mờ thoáng qua rồi rõ lại sau khi chớp.
• Sợ ánh sáng, khó chịu khi gió thổi.
• Chảy nước mắt nhiều. Đây là phản ứng bù khi mắt bị kích thích, không có nghĩa là mắt "thừa nước".

Triệu chứng thường nặng hơn vào buổi chiều, khi đi ngoài gió bụi hoặc sau nhiều giờ nhìn màn hình.

Khô mắt nhẹ thường chỉ gây khó chịu. Tuy nhiên, khô mắt nặng kéo dài có thể làm tổn thương bề mặt giác mạc và tăng nguy cơ viêm nhiễm. Vì vậy không nên chủ quan khi triệu chứng không giảm.

Ai dễ bị khô mắt hơn?

• Người trên 40 tuổi, đặc biệt người cao tuổi.
• Người làm việc ngoài trời nhiều bụi, gió như làm nương rẫy, xây dựng, tài xế.
• Người đeo kính áp tròng.
• Người viêm bờ mi, tắc tuyến bờ mi (hay đi kèm chắp, lẹo tái phát).
• Người có bệnh toàn thân như đái tháo đường hoặc bệnh tự miễn, hoặc đang dùng một số thuốc theo toa. Không tự ngưng thuốc, hãy hỏi bác sĩ điều trị.

Chăm sóc tại nhà trong mùa khô

• Đeo kính bảo hộ hoặc kính râm ôm sát khi đi đường, làm rẫy, phun xịt.
• Chủ động chớp mắt, nghỉ mắt 20 giây sau mỗi 20 phút nhìn gần.
• Tránh để quạt hoặc điều hòa thổi thẳng vào mặt. Giữ phòng thoáng, có thể đặt chậu nước để tăng độ ẩm.
• Uống đủ nước, ngủ đủ giấc.
• Vệ sinh bờ mi bằng khăn sạch, chườm ấm nếu có tắc tuyến bờ mi.
• Không dụi mắt bằng tay bẩn.

Nước mắt nhân tạo là sản phẩm bán không cần toa nhưng có nhiều loại khác nhau. Nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ loại phù hợp, đặc biệt khi cần dùng thường xuyên.

Với người làm việc ngoài trời, nên chọn kính bảo hộ có gọng ôm sát mặt để chắn gió và bụi. Sau ngày làm việc, hãy rửa mặt sạch, rửa tay trước khi chạm vào mắt và để mắt nghỉ ngơi trong phòng thoáng, mát.

Những việc không nên làm

• Không tự mua thuốc nhỏ mắt có kháng sinh hoặc corticoid, vì có thể che lấp bệnh và gây biến chứng nặng.
• Không dùng lá, nước lạ hoặc mẹo dân gian để rửa mắt.
• Không đeo kính áp tròng khi mắt đang đỏ, đau.

Khi nào cần đi khám ngay?

Hãy đến cơ sở chuyên khoa mắt nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Đau mắt nhiều, đỏ mắt kèm giảm thị lực.
• Có dị vật, hóa chất hoặc bụi bắn vào mắt mà rửa không hết.
• Ghèn nhiều, mủ, sợ ánh sáng nhiều.
• Khô mắt kéo dài trên 1–2 tuần dù đã chăm sóc.

Bác sĩ có thể khám, kiểm tra bề mặt nhãn cầu và tìm nguyên nhân, từ đó tư vấn hướng điều trị theo chỉ định.

Đối với trẻ em và người cao tuổi, nên đưa đi khám sớm hơn vì các em và cụ khó diễn tả triệu chứng. Người đang đeo kính áp tròng cần ngưng đeo và đi khám nếu mắt đỏ, đau.

Khám mắt tại GEMs

Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai (126 Wuu, Pleiku; 0269 365 6666) và Bệnh viện Mắt Kon Tum (33 Triệu Việt Vương; 0260 3867 007) có khám mắt và tiếp nhận cấp cứu mắt 24/7. Bạn nên mang theo danh sách thuốc đang dùng khi đi khám.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.