Người đái tháo đường làm nông: lịch khám mắt để không bỏ sót tổn thương võng mạc
Người làm rẫy, làm vườn thường bận theo mùa nên hay hoãn khám mắt. Với người đái tháo đường, võng mạc có thể tổn thương âm thầm khi chưa thấy mờ, vì vậy cần khám đáy mắt định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ và sắp xếp lịch khám ngoài mùa cao điểm.
Vì sao người làm nông dễ bỏ lỡ lịch khám mắt?
Ở Tây Nguyên, mùa thu hoạch cà phê, hồ tiêu hay chăm sóc vườn kéo dài nhiều tuần. Trong thời gian đó, việc đi khám thường bị đẩy lùi vì lo mất công làm, mất ngày đi lại từ rẫy lên thành phố.
Đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ ở võng mạc. Giai đoạn đầu thường không đau và chưa làm giảm thị lực, nên người bệnh dễ nghĩ rằng mắt vẫn ổn.
Khi đã thấy mờ rõ, bệnh có thể đã tiến triển. Vì vậy khám đáy mắt định kỳ quan trọng hơn việc chờ triệu chứng.
Bao lâu nên khám đáy mắt một lần?
Tần suất phụ thuộc loại đái tháo đường, thời gian mắc bệnh, mức kiểm soát đường huyết, huyết áp và tình trạng võng mạc lúc khám. Bác sĩ sẽ là người quyết định lịch cụ thể cho từng người.
Một số mốc thường được hướng dẫn chung:
- Người mới được chẩn đoán đái tháo đường týp 2 nên được khám mắt sớm, không chờ có triệu chứng.
- Người đã có tổn thương võng mạc thường cần tái khám dày hơn theo hẹn của bác sĩ.
- Phụ nữ đái tháo đường đang mang thai cần trao đổi với bác sĩ về lịch khám mắt riêng.
- Người có huyết áp cao, mỡ máu cao hoặc đường huyết dao động nên báo rõ để bác sĩ cân nhắc.
Nếu chưa nhớ lần khám đáy mắt gần đây, hãy xem đó là lý do để đặt lịch sớm.
Dấu hiệu cần đi khám sớm, không chờ đến hẹn
Một số biểu hiện cần được khám mắt trong thời gian ngắn:
- Nhìn mờ tăng dần hoặc mờ dao động theo ngày.
- Thấy đốm đen, vệt đen hoặc sợi mảnh bay trước mắt.
- Thấy chớp sáng bất thường.
- Hình ảnh méo, đường thẳng nhìn thành cong.
- Một vùng thị trường bị khuyết hoặc có màn che.
Nếu đột ngột nhìn mờ nhiều, thấy màn đen che tầm nhìn hoặc đau nhức mắt dữ dội, hãy đến cơ sở chuyên khoa mắt ngay. Cả hai bệnh viện mắt của hệ thống có cấp cứu mắt 24/7.
Khám đáy mắt gồm những gì?
Buổi khám thường gồm đo thị lực, đo nhãn áp, khám bán phần trước bằng sinh hiển vi và soi đáy mắt sau khi nhỏ thuốc giãn đồng tử theo chỉ định của bác sĩ.
Khi cần, bác sĩ có thể chỉ định chụp cắt lớp võng mạc (OCT) để đánh giá vùng hoàng điểm hoặc các xét nghiệm hình ảnh khác. Việc chỉ định phụ thuộc tình trạng của từng người.
Do mắt được giãn đồng tử, người bệnh có thể nhìn chói và mờ gần vài giờ. Nên có người đi cùng và không tự lái xe máy ngay sau khám nếu thấy chưa quen.
Sắp xếp khám mắt cho người làm nông
Một vài cách giúp việc khám mắt không làm lỡ công việc:
- Đặt lịch trước vào thời điểm ngoài cao điểm thu hoạch, ví dụ giữa hai đợt việc.
- Gom lịch khám mắt với tái khám đái tháo đường hoặc xét nghiệm định kỳ trong cùng chuyến đi.
- Mang theo sổ khám bệnh, kết quả đường huyết, HbA1c gần đây và danh sách thuốc đang dùng.
- Mang theo kính đang đeo và thẻ BHYT, căn cước công dân.
- Đi cùng người thân để hỗ trợ sau khi giãn đồng tử.
Việc sắp xếp trước giúp buổi khám gọn hơn và bác sĩ có đủ thông tin để đánh giá.
Giữ võng mạc khỏe giữa hai lần khám
Khám mắt chỉ là một phần. Kiểm soát đường huyết, huyết áp và mỡ máu theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị là nền tảng để làm chậm tổn thương võng mạc.
Khi làm rẫy, nên đội mũ rộng vành và đeo kính chống bụi, chống nắng. Không tự nhỏ thuốc mắt khi đỏ mắt, đặc biệt là thuốc có corticoid, vì có thể làm bệnh nặng thêm. Mọi loại thuốc và phương pháp điều trị cần theo chỉ định của bác sĩ.
Người đã được điều trị laser hoặc tiêm thuốc vào mắt vẫn cần tái khám đúng hẹn để theo dõi.
Khám đáy mắt tại hệ thống Y tế GEMs
Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai (126 Wừu, Pleiku) và Bệnh viện Mắt Kon Tum (33 Triệu Việt Vương) khám, theo dõi và điều trị các bệnh lý võng mạc; có OCT và laser quang đông võng mạc. Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai nhận BHYT thông tuyến toàn quốc.
Bạn có thể gọi 0269 365 6666 để hỏi lịch khám và giấy tờ cần mang theo.
Câu hỏi thường gặp
Đường huyết đang ổn thì có cần khám đáy mắt không?
Có. Tổn thương võng mạc có thể xuất hiện âm thầm dù đường huyết kiểm soát khá, nên vẫn cần khám theo lịch bác sĩ hướng dẫn.
Mắt chưa mờ thì có bị bệnh võng mạc đái tháo đường không?
Có thể. Giai đoạn đầu thường chưa ảnh hưởng thị lực nên chỉ phát hiện được khi bác sĩ khám đáy mắt.
Nhỏ thuốc giãn đồng tử có nguy hiểm không?
Thuốc dùng theo chỉ định của bác sĩ sau khi đánh giá từng người. Mắt sẽ chói và mờ gần vài giờ nên cần có người đi cùng.
Tôi ở xa, nên mang gì khi đi khám?
Mang thẻ BHYT, căn cước công dân, sổ khám bệnh, kết quả đường huyết gần đây, danh sách thuốc và kính đang đeo.
Tài liệu tham khảo
Nguồn chung của chủ đề, đã kiểm tra liên kết ngày 31/10/2026. Các nhận định cụ thể trong bài đang chờ bác sĩ đối chiếu.
- Types and causes of retinal detachment (National Eye Institute) · NEI, Hoa Kỳ
- WHO launches first World report on vision (08/10/2019) · Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.
