Glocom (cườm nước): vì sao được gọi là “kẻ trộm thị lực”?

Glocom (cườm nước) là gì?

Glocom, người dân thường gọi là cườm nước hay thiên đầu thống, là bệnh lý của thần kinh thị giác. Đây là dây thần kinh truyền hình ảnh từ mắt lên não. Khi các sợi thần kinh bị tổn thương dần, tầm nhìn bị thu hẹp.

Trong mắt luôn có một dòng thủy dịch được tạo ra và thoát ra liên tục. Nếu dòng thoát bị cản trở, áp lực trong mắt (nhãn áp) tăng lên và chèn ép thần kinh thị giác. Tuy nhiên, có người nhãn áp trong giới hạn bình thường vẫn bị glocom. Vì vậy chẩn đoán cần dựa vào nhiều xét nghiệm, không chỉ con số nhãn áp.

Vì sao glocom được gọi là “kẻ trộm thị lực”?

Glocom góc mở, dạng thường gặp, gần như không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Mắt không đau, không đỏ, thị lực trung tâm vẫn rõ để đọc sách, xem tivi.

• Mất tầm nhìn từ vùng rìa: tổn thương thường bắt đầu ở thị trường ngoại vi, người bệnh khó tự nhận ra.
• Mắt bên kia bù trừ: khi một mắt bị trước, mắt còn lại che lấp khiếm khuyết.
• Tiến triển chậm: thay đổi qua nhiều năm nên dễ bị bỏ qua.
• Tổn thương khó phục hồi: phần thần kinh đã chết không hồi phục được.

Đến khi thấy vấp ngã, va vào đồ vật hay nhìn như qua ống, bệnh thường đã ở giai đoạn muộn. Đó là lý do glocom được ví như kẻ trộm lặng lẽ lấy đi thị lực.

Các dạng glocom thường gặp

• Glocom góc mở: tiến triển chậm, âm thầm, thường gặp ở người trung niên và lớn tuổi.
• Glocom góc đóng: góc thoát thủy dịch hẹp. Có thể diễn tiến từ từ hoặc thành cơn cấp với đau nhức mắt dữ dội, nhức đầu, buồn nôn. Cơn cấp là tình huống cấp cứu.
• Glocom nhãn áp bình thường: thần kinh thị giác vẫn tổn thương dù nhãn áp không cao.
• Glocom thứ phát: do bệnh hoặc yếu tố khác như chấn thương mắt, viêm màng bồ đào, đái tháo đường, dùng corticoid kéo dài, đục thủy tinh thể căng phồng.
• Glocom bẩm sinh: gặp ở trẻ nhỏ, có thể biểu hiện mắt to, chảy nước mắt, sợ ánh sáng.

Ai có nguy cơ bị glocom?

Ai cũng có thể bị glocom, nhưng nguy cơ cao hơn ở những người:

• Từ 40 tuổi trở lên, nguy cơ tăng theo tuổi.
• Có cha mẹ, anh chị em ruột bị glocom.
• Cận thị nặng hoặc viễn thị.
• Mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch.
• Dùng thuốc corticoid kéo dài, kể cả thuốc nhỏ mắt tự mua.
• Từng bị chấn thương mắt, ví dụ khi làm rẫy, phát cành cà phê hay cạo mủ cao su.
• Nhãn áp cao được phát hiện trong lần khám trước.

Ở Gia Lai, Kon Tum, nhiều người có thói quen tự mua thuốc nhỏ mắt khi đỏ mắt, cộm mắt. Một số thuốc chứa corticoid có thể làm tăng nhãn áp nếu dùng lâu. Thuốc nhỏ mắt chỉ nên dùng theo chỉ định của bác sĩ.

Điều trị glocom: kiểm soát để giữ thị lực

Mục tiêu điều trị là hạ nhãn áp xuống mức an toàn cho từng người, làm chậm hoặc ngăn tổn thương tiến triển thêm. Phần thị lực đã mất khó lấy lại, vì vậy điều trị sớm rất quan trọng.

• Thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp: dùng hằng ngày, đều đặn, theo chỉ định của bác sĩ.
• Laser: tùy dạng glocom, bác sĩ có thể chỉ định laser để cải thiện dòng thoát thủy dịch.
• Phẫu thuật: khi thuốc và laser không kiểm soát được nhãn áp.

Glocom là bệnh mạn tính, cần theo dõi suốt đời. Không tự ngưng thuốc khi thấy mắt bình thường, vì bệnh không có triệu chứng không có nghĩa là đã ổn. Tái khám đúng hẹn để bác sĩ đánh giá nhãn áp, thần kinh thị giác và điều chỉnh điều trị.

Tầm soát và theo dõi glocom tại GEMs

Hệ thống Y tế GEMs có Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai (126 Wừu, phường Diên Hồng) và Bệnh viện Mắt Kon Tum (33 Triệu Việt Vương). Tại đây, người bệnh được đo nhãn áp, khám đáy mắt và chụp OCT để đánh giá thần kinh thị giác. Đây là các bước quan trọng giúp phát hiện glocom trước khi người bệnh nhận thấy triệu chứng.

Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai nhận BHYT thông tuyến toàn quốc, không cần giấy chuyển viện. Cả hai bệnh viện có cấp cứu mắt 24/7, kể cả khi nghi ngờ cơn glocom cấp. Bà con ở Pleiku và các vùng lân cận có thể gọi 0269 365 6666 để đặt lịch.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.