Dấu hiệu trẻ có vấn đề về mắt theo độ tuổi: cha mẹ cần biết

Vì sao cần nhận biết sớm?

Thị lực của trẻ phát triển nhanh trong những năm đầu đời. Nếu một mắt nhìn mờ hoặc hai mắt không phối hợp tốt trong giai đoạn này, não có thể "bỏ qua" hình ảnh từ mắt đó, gây nhược thị. Phát hiện sớm giúp bác sĩ có nhiều lựa chọn điều trị hơn.

Trẻ nhỏ không biết diễn tả nên cha mẹ và thầy cô là người quan sát đầu tiên.

Trẻ sơ sinh và dưới 1 tuổi

• Mắt có vẻ đục, có đốm trắng trong đồng tử hoặc đồng tử trông trắng khi chụp ảnh có đèn flash.
• Mắt chảy nước kéo dài, ghèn nhiều, hay nhắm mắt khi ra ánh sáng.
• Mi mắt sụp che đồng tử.
• Trẻ không nhìn theo mặt hoặc đồ vật, mắt rung giật liên tục.
• Mắt lệch rõ rệt, kéo dài khi trẻ đã vài tháng tuổi.

Những dấu hiệu này cần được bác sĩ nhãn khoa kiểm tra sớm, không nên chờ trẻ lớn.

Trẻ từ 1 đến 5 tuổi

• Lác: một mắt đưa vào trong, ra ngoài, lên hoặc xuống, dễ thấy hơn khi trẻ mệt hoặc nhìn gần.
• Nghiêng đầu, nhắm một mắt khi nhìn.
• Hay vấp ngã, va đồ vật, không nhận ra đồ chơi ở xa.
• Ngồi sát tivi, đưa tranh sách rất gần mắt.
• Dụi mắt thường xuyên, chớp mắt nhiều.
• Có người thân bị lác, nhược thị hoặc tật khúc xạ nặng.

Với nhược thị và lác, khám sớm trong những năm đầu quan trọng hơn chờ trẻ tự khỏi.

Trẻ tiểu học và lớn hơn

• Nheo mắt, nhíu mày khi nhìn bảng, chép bài sai hoặc chậm.
• Ngồi bàn đầu vẫn không đọc được chữ trên bảng.
• Than đau đầu, mỏi mắt sau khi đọc hoặc học.
• Né đọc sách, kết quả học giảm không rõ lý do.
• Nhầm màu khi tô vẽ, chọn sai màu bút, khó phân biệt đồ vật theo màu, đặc biệt là màu đỏ – xanh lá.

Cận thị thường xuất hiện và tăng trong độ tuổi đi học. Mù màu thường bẩm sinh, trẻ thường không biết mình nhìn màu khác bạn.

Các vấn đề thường gặp và cha mẹ cần nhớ gì

• Tật khúc xạ (cận, viễn, loạn thị): cần đo khúc xạ, có thể cần nhỏ thuốc liệt điều tiết theo chỉ định bác sĩ.
• Lác (lé): cần khám để xác định nguyên nhân và hướng xử trí, không nên tự theo dõi quá lâu.
• Nhược thị: một hoặc hai mắt thị lực kém dù đã có kính phù hợp, cần điều trị sớm theo phác đồ bác sĩ.
• Mù màu: thường bẩm sinh, thường không thay đổi theo thời gian, nhưng biết sớm giúp trẻ và gia đình có cách thích nghi, định hướng nghề nghiệp.

Bài thử tại nhà và giới hạn của nó

Cha mẹ có thể dùng các bài sàng lọc thị lực và màu sắc trên máy tính hoặc điện thoại để biết khi nào nên đưa con đi khám. Kết quả trên máy chỉ là nhận định ban đầu, không thay thế khám và chẩn đoán của bác sĩ nhãn khoa.

Kết quả "bình thường" không loại trừ bệnh. Nếu trẻ có dấu hiệu bất thường, hãy đưa trẻ đi khám dù bài thử cho kết quả tốt.

Khi nào cần đi khám ngay?

Cần khám sớm khi trẻ chấn thương mắt, đau mắt dữ dội, mắt đỏ kèm nhìn mờ, đồng tử có màu trắng, mắt lệch đột ngột hoặc trẻ đột ngột nhìn kém.

Hệ thống Y tế GEMs: Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai (Pleiku) và Bệnh viện Mắt Kon Tum có cấp cứu mắt 24/7 và khám mắt trẻ em; Trung tâm Kiểm soát Cận thị và Nhược thị hỗ trợ đo khúc xạ, kính kiểm soát cận thị và điều trị nhược thị theo chỉ định bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.