Trào ngược dạ dày thực quản: ợ nóng, ợ chua và khi nào cần nội soi

Trào ngược dạ dày thực quản là gì?

Giữa thực quản và dạ dày có một vòng cơ, gọi là cơ thắt thực quản dưới. Bình thường, cơ này mở khi nuốt và đóng lại ngay để giữ thức ăn, dịch vị trong dạ dày.

Khi cơ thắt yếu hoặc mở không đúng lúc, dịch axit trào ngược lên thực quản. Niêm mạc thực quản không chịu được axit nên bị kích thích, lâu dần có thể viêm, loét.

Thỉnh thoảng ợ chua sau một bữa ăn quá no là hiện tượng có thể gặp. Bệnh trào ngược được nghĩ đến khi triệu chứng lặp lại thường xuyên, ảnh hưởng sinh hoạt và giấc ngủ.

Dấu hiệu thường gặp

• Ợ nóng: cảm giác nóng rát sau xương ức, có thể lan lên cổ họng.
• Ợ chua: dịch chua hoặc đắng trào lên miệng, hay gặp khi cúi người hoặc nằm.
• Đầy bụng, ợ hơi, buồn nôn sau ăn.
• Khàn tiếng, ho khan kéo dài, hay hắng giọng, đặc biệt vào buổi sáng.
• Cảm giác vướng ở cổ họng, đau họng không rõ nguyên nhân.
• Ngủ hay thức giấc vì ho hoặc nóng rát.

Đau ngực do trào ngược có thể giống đau ngực do tim. Nếu đau ngực kèm khó thở, vã mồ hôi, đau lan ra tay hoặc hàm, hãy gọi cấp cứu 115 thay vì tự nghĩ là dạ dày.

Yếu tố làm trào ngược nặng hơn

• Ăn quá no, ăn tối muộn rồi đi ngủ ngay.
• Rượu bia, thuốc lá, cà phê đậm, nước có ga.
• Đồ chiên nhiều dầu mỡ, đồ cay, chua.
• Thừa cân, béo bụng, mặc quần áo bó chặt vùng bụng.
• Mang thai.
• Căng thẳng, thức khuya kéo dài.
• Một số thuốc đang dùng, cần hỏi bác sĩ nếu nghi ngờ.

Ở Pleiku và nhiều nơi tại Gia Lai, thói quen uống cà phê đặc buổi sáng lúc bụng đói và các bữa nhậu tối muộn khá phổ biến. Đây là những yếu tố dễ làm triệu chứng trào ngược nặng thêm.

Thay đổi thói quen để giảm triệu chứng

• Chia nhỏ bữa ăn, ăn chậm, không ăn quá no.
• Ăn tối sớm, chờ khoảng 2–3 giờ sau ăn mới nằm.
• Kê cao đầu giường khi ngủ, không chỉ chồng gối cao ở cổ.
• Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, giảm cà phê và đồ uống có ga.
• Giảm cân nếu thừa cân, tránh mặc đồ bó sát bụng.
• Ghi lại món ăn làm triệu chứng nặng lên để tránh dần.

Thuốc điều trị trào ngược chỉ nên dùng theo chỉ định của bác sĩ. Tự mua thuốc giảm axit dùng kéo dài có thể che lấp triệu chứng của bệnh khác, làm chậm chẩn đoán.

Khi nào cần nội soi dạ dày?

Không phải ai bị trào ngược cũng cần nội soi ngay. Bác sĩ thường cân nhắc nội soi khi:

• Triệu chứng kéo dài hoặc tái lại nhiều lần dù đã thay đổi lối sống và điều trị theo đơn.
• Có dấu hiệu báo động như nuốt khó, nuốt nghẹn, sụt cân, thiếu máu.
• Người ở tuổi trung niên trở lên mới xuất hiện triệu chứng.
• Gia đình có người mắc ung thư dạ dày, thực quản.
• Cần đánh giá biến chứng như viêm loét, hẹp thực quản hoặc thay đổi niêm mạc thực quản.

Nội soi giúp quan sát trực tiếp thực quản, dạ dày và lấy mẫu sinh thiết khi cần. Bác sĩ cũng có thể kiểm tra vi khuẩn HP trong cùng lần nội soi.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

• Nôn ra máu hoặc dịch như bã cà phê.
• Đi ngoài phân đen, phân như bã cà phê.
• Nuốt nghẹn, thức ăn mắc lại, nuốt đau tăng dần.
• Sụt cân không rõ lý do, chán ăn kéo dài.
• Đau ngực dữ dội, khó thở, vã mồ hôi. Trường hợp này cần gọi 115 hoặc đến bệnh viện có cấp cứu.

Khám trào ngược dạ dày tại Sysmed

Phòng khám Đa khoa Sysmed Phù Đổng (Hệ thống Y tế GEMs), 02A Phù Đổng, phường Pleiku, có khám nội tiêu hóa, xét nghiệm HP và nội soi dạ dày – đại tràng. Người bệnh được khám với BS CKII Nguyễn Ngọc Tuấn (Đại tá), nguyên Trưởng khoa Nội Tiêu hóa – Bệnh viện Quân y 211, Giám đốc chuyên môn của phòng khám. Bác sĩ đánh giá triệu chứng và chỉ định nội soi khi cần.

Phòng khám mở cửa từ thứ 2 đến chủ nhật. Gọi 0269 3830 379 để đặt lịch, hỏi giờ khám và hình thức nội soi có gây mê.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.