Lão thị tuổi 40: dấu hiệu, kính đọc sách và cách phân biệt với đục thủy tinh thể

Lão thị là gì, vì sao hay xuất hiện quanh tuổi 40?

Bên trong mắt có thủy tinh thể, hoạt động như một thấu kính có thể thay đổi độ cong. Khi nhìn gần, cơ trong mắt co lại để thủy tinh thể phồng lên, giúp hình ảnh rõ nét.

Theo tuổi tác, thủy tinh thể cứng dần và kém đàn hồi. Mắt không còn điều tiết tốt khi nhìn gần. Đây là quá trình lão hóa tự nhiên, gặp ở hầu hết mọi người, kể cả người trước đây có thị lực rất tốt.

Lão thị thường bắt đầu quanh tuổi 40 và tăng dần trong khoảng 10–15 năm sau đó. Người đang cận thị, viễn thị hay loạn thị đều có thể bị lão thị thêm.

Dấu hiệu lão thị thường gặp

• Đọc chữ nhỏ trên điện thoại, hóa đơn, nhãn thuốc thấy mờ.
• Phải cầm sách, điện thoại ra xa hơn mới đọc được.
• Cần nhiều ánh sáng hơn khi đọc, khâu vá hoặc làm việc tỉ mỉ.
• Mỏi mắt, nhức trán, căng mắt sau một lúc đọc hoặc xem sổ sách.
• Nhìn xa vẫn rõ, nhưng chuyển từ nhìn xa sang nhìn gần thấy chậm nét.

Ở Gia Lai, Kon Tum, nhiều người làm rẫy, chăm vườn cà phê nhận ra lão thị khi đọc nhãn phân bón, thuốc bảo vệ thực vật. Đọc nhầm nhãn có thể dẫn tới pha sai, ảnh hưởng sức khỏe và mùa vụ. Vì vậy đừng cố đọc khi chữ đã mờ.

Phân biệt lão thị và đục thủy tinh thể

Cả hai đều liên quan đến thủy tinh thể và tuổi tác, nên dễ nhầm lẫn. Tuy vậy, cách biểu hiện khác nhau:

• Lão thị: chủ yếu mờ khi nhìn gần. Nhìn xa vẫn rõ nếu không có tật khúc xạ khác. Đeo kính đọc sách đúng độ thì nhìn rõ trở lại.
• Đục thủy tinh thể: mờ cả nhìn xa lẫn nhìn gần, như nhìn qua kính mờ hoặc màn sương. Có thể kèm chói sáng, nhìn đèn xe ban đêm bị tỏa sáng, màu sắc kém tươi. Thay kính nhiều lần mà vẫn không rõ.

Một số người lớn tuổi thấy đọc gần đỡ hơn trước mà không cần kính. Đây có thể là dấu hiệu sớm của đục thủy tinh thể chứ không phải mắt khỏe lên. Chỉ khám mắt bằng sinh hiển vi mới phân biệt chính xác.

Kính đọc sách và các cách điều chỉnh lão thị

Lão thị không tự hết, nhưng có thể điều chỉnh để nhìn gần thoải mái. Bác sĩ sẽ tư vấn tùy nhu cầu làm việc và tình trạng mắt:

• Kính đọc sách (kính nhìn gần): chỉ dùng khi đọc, làm việc gần. Phù hợp với người nhìn xa vẫn rõ.
• Kính hai tròng: phần trên nhìn xa, phần dưới nhìn gần. Hợp với người vừa có tật khúc xạ vừa lão thị.
• Kính đa tròng: chuyển độ từ xa đến gần, không có đường ranh trên mắt kính. Cần thời gian làm quen.
• Với người cần mổ đục thủy tinh thể: bác sĩ có thể tư vấn loại thủy tinh thể nhân tạo phù hợp với nhu cầu nhìn gần, nhìn xa.

Không nên dùng chung kính của người khác hoặc mua kính lão đại trà mà không đo. Độ hai mắt có thể khác nhau, và kính sai độ dễ gây nhức đầu, mỏi mắt. Độ lão thị thường tăng dần, nên kiểm tra lại kính theo lịch bác sĩ hẹn.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

Mờ mắt khi nhìn gần thường diễn tiến từ từ. Hãy đến cơ sở mắt sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Mắt nhìn mờ đột ngột, ở một hoặc cả hai mắt.
• Đau nhức mắt dữ dội, đỏ mắt, nhức đầu, buồn nôn.
• Thấy chớp sáng, ruồi bay nhiều, hoặc như có màn che một phần tầm nhìn.
• Nhìn đường thẳng thấy cong, méo; vùng trung tâm bị mờ hoặc có điểm đen.
• Nhìn đèn có quầng xanh đỏ kèm nhức mắt.

Đây không phải biểu hiện của lão thị đơn thuần. Chúng có thể liên quan đến glocom góc đóng, bong võng mạc hoặc bệnh hoàng điểm, cần được khám cấp cứu.

Người trên 40 tuổi, nhất định nên khám mắt tổng quát ngay cả khi chỉ thấy mờ gần. Đặc biệt nếu có đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc gia đình có người bị glocom.

Khám mắt, đo kính lão thị tại GEMs

Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai (126 Wừu, phường Diên Hồng) và Bệnh viện Mắt Kon Tum (33 Triệu Việt Vương) thuộc Hệ thống Y tế GEMs khám mắt, đo khúc xạ và tư vấn kính. Khi cần, bác sĩ kiểm tra thêm thủy tinh thể, nhãn áp, đáy mắt và chụp OCT để không bỏ sót bệnh lý đi kèm.

Cả hai bệnh viện có cấp cứu mắt 24/7. Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai nhận BHYT thông tuyến toàn quốc, không cần giấy chuyển viện.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.