Chọn thủy tinh thể nhân tạo khi mổ Phaco: đơn tiêu, đa tiêu hay toric?

Thủy tinh thể nhân tạo là gì?

Thủy tinh thể nhân tạo (IOL) là một thấu kính nhỏ, mềm, được đặt vào trong mắt trong lúc mổ Phaco. Kính được gấp lại để đưa qua vết mổ nhỏ, sau đó tự mở ra trong bao thủy tinh thể. Kính được thiết kế để nằm lâu dài trong mắt và người bệnh không cảm nhận được nó.

Mỗi loại kính có cách hội tụ ánh sáng khác nhau. Điều này quyết định bạn nhìn xa, nhìn trung gian, nhìn gần ra sao và có cần đeo thêm kính sau mổ hay không.

Kính đơn tiêu: lựa chọn phổ biến

Kính đơn tiêu có một tiêu điểm. Thông thường bác sĩ chỉnh để mắt nhìn xa rõ. Khi đọc sách, xem điện thoại, bạn vẫn cần đeo kính lão.

• Ưu điểm: chất lượng hình ảnh rõ nét, ít chói lóa vào ban đêm, phù hợp với nhiều tình trạng mắt.
• Hạn chế: phụ thuộc kính khi nhìn gần hoặc nhìn trung gian.

Một số người chọn cách chỉnh một mắt nhìn xa, một mắt nhìn gần hơn. Cách này giúp giảm phụ thuộc kính nhưng không hợp với tất cả, bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể.

Kính đa tiêu và kính dải tiêu cự kéo dài

Kính đa tiêu chia ánh sáng thành nhiều tiêu điểm, giúp nhìn được ở nhiều khoảng cách. Kính dải tiêu cự kéo dài (EDOF) tạo vùng nhìn rõ liên tục từ xa đến trung gian. Mục tiêu là giảm nhu cầu đeo kính sau mổ.

• Ưu điểm: nhiều người có thể sinh hoạt hằng ngày ít phụ thuộc kính hơn.
• Hạn chế: có thể thấy quầng sáng, chói quanh đèn khi đi đêm; độ tương phản có thể giảm nhẹ. Não cần thời gian, thường vài tuần đến vài tháng, để thích nghi.

Loại kính này thường không phù hợp nếu bạn có bệnh hoàng điểm, glocom tiến triển, bệnh võng mạc do đái tháo đường hoặc giác mạc không đều. Người lái xe đêm nhiều cũng cần cân nhắc kỹ. Ngay cả khi đặt kính đa tiêu, một số việc như đọc chữ rất nhỏ vẫn có thể cần kính.

Kính toric cho người loạn thị

Loạn thị xảy ra khi giác mạc cong không đều, khiến hình ảnh bị nhòe hoặc méo. Kính toric được thiết kế để bù trừ loạn thị giác mạc, có cả dạng đơn tiêu và đa tiêu.

Để đặt kính toric, bác sĩ cần đo chính xác độ và trục loạn thị. Trong lúc mổ, kính phải được xoay đúng hướng. Nếu kính xoay lệch sau mổ, hiệu quả có thể giảm và đôi khi cần điều chỉnh.

Loạn thị nhẹ có thể không cần kính toric. Bác sĩ sẽ dựa vào kết quả đo để tư vấn.

Những yếu tố quyết định lựa chọn

Trước khi chọn kính, hãy chia sẻ với bác sĩ về thói quen và công việc của bạn:

• Bạn thường làm gì: chạy xe, làm vườn, làm rẫy, đọc sách, dùng máy tính hay điện thoại?
• Bạn có ngại đeo kính sau mổ không?
• Bạn có thường đi đêm, lái xe đường dài?

Bác sĩ sẽ kết hợp với tình trạng mắt: độ loạn thị, sức khỏe hoàng điểm, thần kinh thị giác, bề mặt nhãn cầu. Mắt có bệnh đi kèm đôi khi chỉ nên dùng kính đơn tiêu.

Chi phí các loại kính khác nhau và quyền lợi BHYT cũng khác nhau. Bạn nên hỏi trực tiếp nhân viên tư vấn để biết rõ trước khi quyết định. Đừng chọn kính chỉ vì tên gọi hay lời giới thiệu, hãy chọn kính phù hợp với mắt mình.

Đo đạc và tư vấn chọn kính tại GEMs

Hệ thống Y tế GEMs có Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai và Bệnh viện Mắt Kon Tum. Trước mổ, người bệnh được khám với các thiết bị như máy đo IOL Master, bản đồ giác mạc và chụp OCT. Kết quả giúp bác sĩ tính công suất kính, đánh giá loạn thị và sức khỏe hoàng điểm.

Các bác sĩ mổ Phaco như ThS.BS Nguyễn Thị Thanh Phượng, ThS.BS Đào Thị Kim Nhung sẽ giải thích ưu, nhược điểm từng loại kính. Bà con ở Pleiku, Kon Tum có thể đặt lịch để được tư vấn trực tiếp trước khi quyết định.

Khi đi tư vấn, bạn nên mang theo kính đang đeo, đơn thuốc và kết quả khám bệnh toàn thân nếu có. Hãy ghi sẵn các câu hỏi, ví dụ sau mổ có cần kính đọc sách không, đi đêm có bị chói không. Người nhà đi cùng cũng giúp ghi nhớ lời dặn và cùng cân nhắc lựa chọn.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.