Chảy nước mắt sống: nguyên nhân, tắc lệ đạo ở người lớn tuổi

Nước mắt chảy ra từ đâu và thoát đi đâu?

Nước mắt được tiết ra liên tục để giữ ẩm và bảo vệ bề mặt mắt. Sau đó, nước mắt chảy về góc trong của mắt, đi qua hai lỗ nhỏ ở bờ mi gọi là điểm lệ, xuống túi lệ rồi vào mũi.

Khi lượng nước mắt tiết ra vượt quá khả năng thoát, hoặc đường thoát bị hẹp, tắc, nước mắt sẽ tràn ra má. Người bệnh phải lau mắt liên tục, nhìn mờ nhòe, da quanh mắt dễ bị kích ứng.

Nguyên nhân gây chảy nước mắt sống

Nhóm do tiết nhiều nước mắt:

• Khô mắt: nghe có vẻ ngược, nhưng bề mặt mắt khô bị kích thích sẽ tiết nước mắt phản xạ ồ ạt.
• Viêm kết mạc, viêm kết mạc dị ứng: kèm đỏ, ngứa, ghèn.
• Lông xiêu, lông quặm: lông mi cọ vào giác mạc.
• Mộng thịt, dị vật trên bề mặt mắt.
• Gió, bụi, nắng: hay gặp khi đi xe máy, làm rẫy mùa khô ở Tây Nguyên.

Nhóm do thoát nước mắt kém:

• Tắc lệ đạo: thường gặp ở người lớn tuổi, nữ giới, người hay viêm mũi xoang.
• Hẹp điểm lệ.
• Mi mắt lỏng, lộn mi: mi dưới không áp sát nhãn cầu, nước mắt không vào được điểm lệ.
• Sau chấn thương vùng mũi, mi mắt.

Tắc lệ đạo ở người lớn tuổi

Theo tuổi tác, ống lệ mũi có thể hẹp dần do viêm mạn tính. Dấu hiệu thường gặp:

• Chảy nước mắt một hoặc hai bên, tăng khi ra gió, trời lạnh.
• Ghèn ở góc trong mắt, rõ hơn vào buổi sáng.
• Ấn vào góc trong mắt thấy trào dịch hoặc mủ.

Nếu không điều trị, nước mắt ứ đọng trong túi lệ dễ gây viêm túi lệ. Khi đó vùng góc trong mắt sưng đỏ, đau, có thể sốt. Viêm túi lệ mạn tính còn là ổ vi khuẩn, gây nguy cơ nhiễm trùng nếu cần mổ mắt như mổ Phaco.

Bác sĩ chẩn đoán và điều trị thế nào?

Bác sĩ khám bờ mi, điểm lệ, bề mặt mắt bằng sinh hiển vi. Để kiểm tra đường lệ, bác sĩ có thể bơm rửa lệ đạo: bơm nước muối sinh lý qua điểm lệ xem nước có xuống mũi họng hay không.

Điều trị tùy nguyên nhân và luôn theo chỉ định của bác sĩ:

• Khô mắt, viêm, dị ứng: dùng thuốc nhỏ mắt phù hợp.
• Lông xiêu, lộn mi, mộng: xử lý tổn thương tại mi hoặc bề mặt mắt.
• Hẹp, tắc lệ đạo: có thể bơm rửa, thông lệ đạo; trường hợp tắc hoàn toàn có thể cần phẫu thuật tạo đường thoát nước mắt mới xuống mũi.
• Viêm túi lệ cấp: điều trị nhiễm trùng trước, sau đó mới xử lý tắc nghẽn.

Không tự ý nhỏ thuốc có corticoid hoặc kháng sinh kéo dài khi chưa được khám.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

• Góc trong mắt sưng đỏ, đau, nóng, có thể kèm sốt.
• Ấn vào góc trong mắt chảy mủ.
• Chảy nước mắt kèm mắt đỏ, đau, nhìn mờ, sợ ánh sáng.
• Chảy nước mắt sau chấn thương mắt, mũi hoặc hóa chất bắn vào mắt.
• Sắp mổ Phaco hoặc phẫu thuật mắt khác mà đang chảy nước mắt, có ghèn.

Chăm sóc tại nhà và khám tại GEMs

Trong khi chờ khám, bạn nên lau nước mắt bằng khăn giấy sạch, lau từ trong ra ngoài, rửa tay thường xuyên. Đeo kính khi đi xe máy, ra gió bụi. Không dùng chung khăn mặt.

Không tự nặn, ấn mạnh vào góc mắt hoặc dùng các bài thuốc dân gian nhỏ vào mắt. Người lớn tuổi có bệnh tiểu đường, viêm mũi xoang nên đi khám sớm hơn, vì nguy cơ viêm túi lệ cao hơn. Khi đi khám, hãy kể rõ chảy nước mắt một hay hai bên, từ bao lâu và có ghèn hay không.

Bạn có thể khám tại Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai (126 Wừu, phường Diên Hồng, Gia Lai; 0269 365 6666) hoặc Bệnh viện Mắt Kon Tum (33 Triệu Việt Vương, phường Kon Tum; văn phòng 0260 3867 007). Cả hai bệnh viện có cấp cứu mắt 24/7.

Bệnh viện Mắt Quốc tế Sài Gòn – Gia Lai nhận BHYT thông tuyến toàn quốc, không cần giấy chuyển viện. Tại Kon Tum, bạn vui lòng gọi tổng đài để được hướng dẫn về BHYT.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.