Vắc-xin cúm: vì sao cần tiêm mỗi năm và ai nên tiêm

Cúm mùa khác cảm lạnh thế nào?

Cúm do virus cúm gây ra, lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc qua tay chạm bề mặt nhiễm virus.

So với cảm lạnh, cúm thường khởi phát đột ngột và nặng hơn:

• Sốt cao, ớn lạnh.
• Đau đầu, đau nhức cơ toàn thân.
• Mệt lả, phải nằm nghỉ.
• Ho khan, đau họng, sổ mũi.

Người bệnh có thể lây cho người khác từ trước khi có triệu chứng và trong những ngày đầu bị bệnh. Đa số người khỏe hồi phục sau vài ngày đến một tuần. Tuy vậy, cúm có thể gây viêm phổi, làm nặng thêm bệnh tim, phổi, đái tháo đường.

Vì sao phải tiêm vắc-xin cúm mỗi năm?

Có hai lý do chính:

• Virus cúm biến đổi liên tục. Các chủng lưu hành năm nay có thể khác năm trước. Thành phần vắc-xin được cập nhật định kỳ theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới.
• Miễn dịch giảm dần theo thời gian. Kháng thể tạo ra sau tiêm không duy trì mãi ở mức bảo vệ.

Vì vậy, đã tiêm năm trước vẫn nên tiêm lại năm nay. Vắc-xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và giảm mức độ nặng nếu mắc.

Vắc-xin không bảo vệ được trong mọi trường hợp. Người đã tiêm vẫn nên giữ vệ sinh tay và đeo khẩu trang khi cần.

Ai nên tiêm vắc-xin cúm?

Hầu hết người lớn và trẻ em từ một độ tuổi nhất định có thể tiêm vắc-xin cúm. Các nhóm nên được ưu tiên gồm:

• Người cao tuổi.
• Trẻ nhỏ trong độ tuổi được phép tiêm.
• Phụ nữ mang thai hoặc chuẩn bị mang thai, theo tư vấn của bác sĩ.
• Người có bệnh mạn tính: tim mạch, hen, bệnh phổi, đái tháo đường, bệnh thận.
• Nhân viên y tế, giáo viên, người làm việc nơi đông người.
• Người sống cùng nhà với trẻ nhỏ, người già, người bệnh nặng.

Độ tuổi bắt đầu, số mũi cho trẻ lần đầu tiêm và loại vắc-xin phù hợp sẽ do bác sĩ chỉ định sau khám sàng lọc.

Khi nào nên tiêm và khi nào cần hoãn?

Ở Việt Nam, cúm có thể lưu hành quanh năm và tăng vào một số thời điểm. Tiêm trước mùa cao điểm giúp cơ thể kịp tạo miễn dịch. Ở Tây Nguyên, thời điểm giao mùa, mùa mưa ẩm, học sinh tựu trường là lúc bệnh hô hấp thường tăng.

Cần báo bác sĩ và có thể phải hoãn tiêm nếu:

• Đang sốt cao hoặc mắc bệnh cấp tính.
• Từng dị ứng nặng sau lần tiêm vắc-xin cúm trước.
• Có tiền sử dị ứng với thành phần của vắc-xin.

Bác sĩ khám sàng lọc sẽ quyết định tiêm ngay, hoãn tiêm hay cần theo dõi đặc biệt.

Phản ứng sau tiêm và cách theo dõi

Phản ứng thường nhẹ và tự hết sau vài ngày:

• Đau, đỏ, sưng nhẹ chỗ tiêm.
• Sốt nhẹ, mệt mỏi, đau cơ.

Vắc-xin cúm dạng tiêm bất hoạt không gây bệnh cúm. Một số người bị cảm sau tiêm do trùng hợp nhiễm virus khác.

Sau tiêm, người tiêm được theo dõi tại cơ sở tiêm chủng theo quy định. Về nhà, hãy tiếp tục theo dõi. Đến cơ sở y tế ngay nếu có khó thở, nổi mẩn toàn thân, sưng môi, mặt, sốt cao kéo dài hoặc lơ mơ.

Bảo vệ cả gia đình trong mùa cúm

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.
• Che miệng khi ho, hắt hơi; đeo khẩu trang khi đang ốm.
• Người ốm nên nghỉ ở nhà, hạn chế tiếp xúc trẻ nhỏ và người già.
• Giữ nhà cửa thông thoáng.
• Đi khám khi sốt cao kéo dài, khó thở, đau ngực hoặc trẻ bỏ bú, li bì.

Không tự dùng kháng sinh khi bị cúm, vì kháng sinh không diệt được virus. Thuốc điều trị, nếu cần, theo chỉ định của bác sĩ.

Gia đình có người già, trẻ nhỏ nên lên kế hoạch tiêm cho cả nhà vào cùng một thời điểm. Cách này giúp không bỏ sót ai và giảm nguy cơ lây chéo trong nhà.

Tiêm vắc-xin cúm tại Phòng khám Đa khoa Sysmed Phù Đổng

Trung tâm Tiêm chủng của Phòng khám Đa khoa Sysmed Phù Đổng (Hệ thống Y tế GEMs) tại 02A Phù Đổng, phường Pleiku có tiêm vắc-xin cúm cho trẻ em và người lớn. Người tiêm được khám sàng lọc trước tiêm và theo dõi sau tiêm. Phòng khám mở cửa từ thứ 2 đến chủ nhật, thuận tiện cho gia đình ở Pleiku.

Gọi 0269 3830 379 để hỏi loại vắc-xin hiện có và đặt lịch tiêm.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.