Mất ngủ kéo dài: nguyên nhân, vệ sinh giấc ngủ và khi nào cần gặp bác sĩ

Thế nào là mất ngủ kéo dài?

Ai cũng có lúc mất ngủ vài đêm vì lo lắng hay thay đổi chỗ ngủ. Tình trạng này thường tự hết khi nguyên nhân qua đi.

Mất ngủ được xem là kéo dài khi có các biểu hiện sau lặp lại nhiều đêm mỗi tuần, trong nhiều tuần:

• Nằm lâu mới ngủ được.
• Thức giấc nhiều lần giữa đêm, khó ngủ lại.
• Dậy quá sớm dù vẫn còn mệt.
• Ban ngày uể oải, kém tập trung, dễ cáu gắt.

Thiếu ngủ lâu ngày ảnh hưởng đến trí nhớ, tâm trạng và hiệu quả công việc. Nó cũng làm tăng nguy cơ tai nạn khi lái xe hoặc vận hành máy móc.

Những nguyên nhân thường gặp

Mất ngủ hiếm khi do một nguyên nhân đơn lẻ. Các nhóm yếu tố hay gặp gồm:

• Thói quen sinh hoạt: giờ ngủ thất thường, ngủ trưa quá dài, dùng điện thoại trên giường, uống cà phê, trà đặc vào buổi chiều tối.
• Căng thẳng, lo âu: áp lực công việc, tài chính, chuyện gia đình, mùa vụ thu hoạch cà phê, hồ tiêu.
• Làm việc theo ca: lái xe đường dài, trực đêm, cạo mủ cao su từ rạng sáng.
• Bệnh lý cơ thể: đau xương khớp, trào ngược dạ dày, tiểu đêm, bệnh tuyến giáp, khó thở.
• Rối loạn tâm lý: trầm cảm, rối loạn lo âu.
• Ngưng thở khi ngủ: ngáy to, có lúc ngưng thở, sáng dậy vẫn mệt.
• Thuốc và chất kích thích: rượu bia, thuốc lá, một số thuốc điều trị bệnh mạn tính.

Rượu có thể giúp dễ vào giấc nhưng làm giấc ngủ chập chờn về khuya. Đây không phải là cách chữa mất ngủ.

Vệ sinh giấc ngủ: những thay đổi nên thử trước

Vệ sinh giấc ngủ là các thói quen giúp cơ thể ngủ đều đặn hơn. Bạn nên duy trì vài tuần để thấy rõ thay đổi.

• Đi ngủ và thức dậy cùng một giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần.
• Chỉ lên giường khi buồn ngủ. Nếu nằm khoảng 20 phút không ngủ được, hãy ra khỏi giường làm việc nhẹ nhàng rồi quay lại.
• Giữ phòng ngủ tối, yên tĩnh, thoáng mát.
• Tắt điện thoại, tivi trước giờ ngủ khoảng 30–60 phút.
• Tránh cà phê, trà đặc, nước tăng lực từ đầu giờ chiều.
• Không ăn quá no hoặc uống nhiều nước sát giờ ngủ.
• Ngủ trưa ngắn, khoảng 20–30 phút.
• Vận động ban ngày, ra nắng buổi sáng. Tránh tập nặng sát giờ ngủ.

Ghi nhật ký giấc ngủ trong 1–2 tuần cũng rất hữu ích. Bạn ghi giờ lên giường, giờ ngủ được, số lần thức giấc và cảm giác buổi sáng.

Không nên tự mua thuốc ngủ

Nhiều người tự mua thuốc ngủ hoặc dùng lại đơn của người quen. Cách làm này tiềm ẩn nhiều rủi ro.

• Thuốc ngủ có thể gây lệ thuộc, phải tăng dần mới có tác dụng.
• Có thể gây buồn ngủ ban ngày, chóng mặt, dễ té ngã ở người lớn tuổi.
• Có thể tương tác với thuốc huyết áp, thuốc tim mạch, rượu bia.
• Che lấp nguyên nhân thật sự như trầm cảm hay ngưng thở khi ngủ.

Thuốc hỗ trợ giấc ngủ, nếu cần, chỉ dùng theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ. Không tự ý ngưng thuốc đột ngột khi đã dùng lâu.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Bạn nên đi khám khi:

• Đã điều chỉnh thói quen vài tuần mà vẫn mất ngủ.
• Mất ngủ ảnh hưởng rõ đến công việc, lái xe, sinh hoạt.
• Kèm đau đầu, chóng mặt, hồi hộp, sụt cân.
• Người nhà thấy bạn ngáy to, có lúc ngưng thở khi ngủ.
• Kèm buồn chán kéo dài, mất hứng thú, lo âu nhiều.

Bác sĩ sẽ hỏi kỹ thói quen ngủ, bệnh đang mắc và thuốc đang dùng. Có thể bạn được chỉ định xét nghiệm hoặc thăm dò như điện não đồ khi bác sĩ thấy cần.

Cần tìm trợ giúp ngay nếu bạn hoặc người thân có ý nghĩ làm hại bản thân. Hãy đến cơ sở y tế gần nhà hoặc gọi 115.

Khám mất ngủ tại Sysmed Phù Đổng

Phòng khám Đa khoa Sysmed Phù Đổng (Hệ thống Y tế GEMs) tại 02A Phù Đổng, phường Pleiku, Gia Lai có chuyên khoa Nội thần kinh. BS CKI Mai Văn Dũng khám và điều trị mất ngủ, đau đầu, chóng mặt. Điện não đồ và đo lưu huyết não được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ.

Bạn nên mang theo nhật ký giấc ngủ và các thuốc đang dùng khi đến khám. Gọi 0269 3830 379 để hỏi giờ khám và đặt lịch.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.